Mối tình si khiến hoàng đế Napoleon day dứt đến chết

Mối tình khiến hoàng đế Napoleon day dứt đến lúc chết chính là cuộc tình sóng gió, bi kịch với Josephine.
Dù phải chia tay Eugenie – người đã đính ước với mình để lấy Josephine nhưng chính mối tình đó lại khiếnhoàng đế Napoleon day dứt đến lúc chết bởi người mà ông yêu hết lòng không dành tình yêu cho nhà cầm quân lỗi lạc này.

Josephine Beauharnais, tên thật là Rose Tascher de la Pagerie sinh trưởng tại đảo Martinique trong một gia đình quý tộc nhỏ. Năm 16 tuổi, nàng Josephine trẻ trung, xinh đẹp đã kết hôn với tướng Alexandre de Beauharnais và có liền 2 con với ông này. Sau khi chồng bị quân cách mạng Pháp xử tử, bà vẫn giữ tên họ của chồng. Là một người đàn bà có nét đẹp đằm thắm, tính tình lãng mạn, nếp sống xa hoa, lại có ít nhiều năng khiếu chính trị nên Josephine đã lọt vào mắt xanh của nhiều bậc quyền quý trong giới quan trường thời ấy. Thoạt đầu, Josephine là người tình ông Hoche, không bao lâu sau là người tình của Tử tước Paul Barras, Tư lệnh quân cảnh vệ Paris- “sếp” đỡ đầu của Napoleon, một nhân vật có thế lực trong Hội đồng cách mạng lúc bấy giờ.

Cuộc gặp gỡ định mệnh của Napoleon và Josephine

Napoleon lúc đó là một sĩ quan trẻ (26 tuổi) tình cờ gặp Josephine và yêu ngay từ cái nhìn đầu tiên. Thậm chí, nhà cầm quân lỗi lạc này còn thốt lên trước sức hút mãnh liệt của người góa phụ 2 con: “Josephine, quyền lực lạ lùng của em đối với anh không thể so sánh được, đó là quyền lực gì vậy hả em?”.

Quả là quá yêu góa phụ Josephine thì Napoleon mới có thể viết lên những bức thư ngọt ngào như thế.
Những bức… tình si!

Vị Hoàng đế nước Pháp Napoleon Bonaparte (1769-1821) đã viết cho Josephine hàng trăm bức thư, hiện được liệt vào kho tàng “những bức thư tình hay nhất thế giới”. Có bức gần đây được đưa ra bán đấu giá đến hàng nửa triệu đô la. “Ta gửi tặng em 3 nụ hôn- một sẽ nằm nơi trái tim em, một trên đôi môi em và một nơi đôi mắt em”. Đó là một “trích đoạn” từ 1 trong 3 bức thư cửa Napoleon, lúc ấy còn là một vị tướng trẻ gửi cho nàng Josephine, vợ tương lai của ông.

Sau 6 tháng miệt mài theo đuổi Josephine, hôn lễ của Napoleon với người góa phụ đa tình trên được tổ chức tại Paris năm 1796. Khi đó, Napoleon 27 tuổi và Josephine 33 tuổi.
Vài tháng sau hôn lễ, Napoleon dẫn quân đi chinh chiến ở Italy. Ở nhà, Josephine thích lãng mạn, tiêu xài phung phí và có nhiều cuộc ngoại tình với những nhân vật quan trọng trong giới chính trị. Thậm chí, Josephine còn công khai sống cùng nhân tình khiến ai ai cũng biết chuyện Napoleon bị “cắm sừng”.

Mặc dù biết Josephine ngoại tình với những người đàn ông khác nhưng Napoleon vẫn không từ bỏ tình yêu dành cho người vợ này. Thậm chí, khi lên ngôi hoàng đế, Napoleon đã phong Josephine làm hoàng hậu.
Tuy nhiên, sau 13 năm chung sống, Josephine đã có tuổi, không còn hy vọng có thể sinh con nối dõi và nhiều lần giận dữ vì sự không chung thủy của vợ thì Napoleon mới quyết định ly hôn người vợ phóng đãng trên vào năm 1809.

Napoleon vĩ đại

Tuy đã li dị, Napoleon vẫn dành cho Josephine những ưu ái đặc biệt. Bà sống trong một tòa lâu đài ở vùng Malmaison ngoại ô Paris và hưởng đầy đủ bổng lộc của một hoàng gia. Sau những lần chinh chiến, Napoleon vẫn đến thăm Josephine, tặng người tình say đắm một thời những đồ nữ trang quý giá mà ông kiếm hoặc cướp được.

Sau đó, Napoleon cưới công chúa của nước Áo là Marie Louise. Đến năm 1811, Marie Louise sinh một bé trai cho hoàng đế Napoleon và được đặt tên là Napoleon II được phong chức De Rome (ông chủ thành Rome).

Tuy nhiên, kể từ khi bại trận và bị đi đày ở đảo Elba năm 1814, Napoleon luôn sống trong cô độc khi vợ con không ai đến thăm. Thậm chí, Louise còn có nhân tình và sinh thêm 2 người con trai khác. Trong khi đó, Josephine vẫn là người phụ nữ không chung thủy, tiếp tục ly hôn và tái hôn.

Trong lúc hấp hối, những lời trăn trối cuối cùng của Napoleon là “Pháp, quân đội, người chỉ huy quân đội, Josephine”. Điều này cho thấy tình yêu mà Napoleon dành cho người vợ đầu Josephine khiến nhà cầm quân lỗi lạc một thời day dứt, ám ảnh đến lúc chết mặc dù người vợ không chung thủy này chưa từng một lần đến thăm ông khi bị lưu đày. Cuối cùng, Napoleon qua đời năm 1821 khi đang bị lưu đày trên hòn đảo St Helena.

Tại sao phụ nữ có chồng luôn khiến đàn ông “ngã gục”?

Phụ nữ độc thân tuy đẹp, nhưng vẫn có gì đó không thu hút bằng phụ nữ có nơi có chốn.

Bạn có biết rằng hầu hết đàn ông đều từng tưởng tượng họ có mối quan hệ với những người phụ nữ đã có chồng? Có điều gì đó rất hấp dẫn đàn ông ở những người phụ nữ duyên dáng đã lập gia đình.

Phụ nữ độc thân tuy đẹp nhưng vẫn có gì đó không thu hút bằng những người phụ nữ có nơi có chốn.

Tại sao phụ nữ có chồng luôn khiến đàn ông "ngã gục"? - 1

Điều gì đã khiến phụ nữ có chồng cuốn hút đến như thế? (Ảnh minh họa)

Trong thực tế, rất nhiều người đàn ông công khai thừa nhận rằng họ từng phải lòng một người hàng xóm đã lập gia đình hay một nữ đồng nghiệp đã kết hôn. Vậy điều gì đã khiến phụ nữ có chồng cuốn hút đến như thế? Hãy cùng tìm hiểu.

Phụ nữ có chồng thường rất tự tin

So với những phụ nữ độc thân hoặc các cô gái trẻ, những người phụ nữ có chồng thường tự tin hơn nhiều. Họ tự tin thể hiện bản sắc cá nhân của mình trong từng lời nói, hành động, cử chỉ một cách rất tự nhiên, duyên dáng. Đôi khi chính họ cũng không biết mình có sự tự tin đó và chính điều đó khiến họ tỏa sáng và trông hấp dẫn hơn.

Họ biết đàn ông muốn gì

Là một người phụ nữ đã lập gia đình, họ có kinh nghiệm quan sát, có kinh nghiệm xử lý hành động và hơn hết, những người phụ nữ này có xu hướng am hiểu nhiều về tâm lý và nhu cầu tình cảm của nam giới.

Khi nắm bắt được tâm lý đàn ông, hiểu họ muốn gì, những người phụ nữ này có thể nhanh chóng đánh giá một người đàn ông và  phát triển một mối quan hệ nếu họ muốn.

Họ thoải mái hơn với chính bản thân mình

Là phụ nữ từng trải, đã đi qua nhiều giai đoạn trong tình yêu, hôn nhân, những người phụ nữ có chồng có xu hướng thoải mái với bản thân mình. Họ hiểu rõ thế mạnh của bản thân, không cần kiềm chế nhiều và ít khi cảm thấy mặc cảm.

Đến một giai đoạn nào đó, những người phụ nữ đã lập gia đình nhận ra tiềm năng của mình trong nhiều lĩnh vực của cuộc sống, chính điều đó khiến họ trông đẹp hơn, quyến rũ hơn.

Họ điềm tĩnh và khôn khéo

Không giống như các cô gái trẻ, những người có thể tung hê tất cả trong một cơn giân dữ vì chưa đủ chín chắn, trưởng thành, gây ra những tổn thương cho chính mình và cả người đàn ông mình yêu thương. Những người phụ nữ có chồng có khả năng tập trung kiềm chế cơn giận dữ bằng những suy nghĩ thiệt hơn.

Họ cũng có xu hướng điềm tĩnh hơn, giải quyết mọi chuyện khôn khéo, nhẹ nhàng hơn, mang đến cho đàn ông cảm giác an toàn và được ân sủng.

Họ không dễ bị chinh phục

Trên thực tế, có rất ít phụ nữ có chồng có tư tưởng quan hệ ngoài luồng, họ không dễ bị chinh phục hay cảm nắng với một ai đó. Ngược lại, phái mạnh thường sở hữu bản năng chinh phục rất cao. Thứ gì càng khó đạt được lại càng kích thích ý chí chiến đấu của họ.

Bản thân người phụ nữ đã có chồng cũng sẽ trông đẹp hơn, họ xa xa như một nữ thần không thể với tới, khiến nhiều người đàn ông thèm muốn.

Họ có cơ thể tương đối quyến rũ

Hầu hết những người phụ nữ có chồng đều có một cơ thể tương đối quyến rũ, sở hữu những đường cong có thể “đốt mắt” cánh mày râu. Nếu là một người phụ nữ biết cách trưng diện làm nổi bật vẻ đẹp của mình, rất khó có người đàn ông nào có thể không nhìn vào họ.

Họ thẳng thắn, cởi mở

Những người phụ nữ có chồng có xu hướng nói thẳng quan điểm của mình trong các cuộc trò chuyện, không vòng vo, không rối rắm, không đánh lạc hướng. Họ biết cách đề cập đến quan điểm của mình và làm cho nó trở nên hiệu quả trong cuộc trò chuyện.

Điều đó khiến lối nói chuyện của họ thu hút những người đàn ông muốn thảo luận nhiều chủ đề với họ. Và khi nói chuyện nhiều, những người đàn ông sẽ bị cuốn vào, dễ dàng cảm thấy đồng điệu với những người phụ nữ đã lập gia đình sắc sảo, hấp dẫn.

Họ có nhiều kỹ năng tuyệt vời

Một người phụ nữ đã lập gia đình thường đóng cả hai vai trò, làm vợ và làm mẹ. Cô ấy biết cách làm thế nào để thu hút một người đàn ông với sự quyến rũ của mình và đồng thời, cô ấy cũng biết cách chăm sóc một người đàn ông rất chu đáo.

Sự kết hợp này khiến nhiều người đàn ông “ngã gục” không có gì là khó hiểu.

Theo Dân Việt

‘Bài học cay đắng vụ cá chết hàng loạt’

Formosa Đài Loan tại Việt Nam

Có nghi vấn vụ thảm họa môi trường ven biển miền trung ở Việt Nam vừa qua là do nguyên nhân con người gây ra, nhà chức trách đang tiếp tục điều tra.

Nhận thức của người dân Việt Nam càng ngày càng rõ hơn về tác động của những nhà máy công nghiệp và đặc biệt là các nhà máy luyện kim, vì vậy Việt Nam phải rút ra bài học ‘không thể coi thường’ hoặc ‘hoàn toàn tin tưởng’ những số liệu báo cáo tài liệu mà nhà công nghiệp – sản xuất tự cung cấp, theo quan điểm của một chuyên gia đúc và luyện kim của Việt Nam.

Bài học là không được ‘lơ là kiểm soát’ những vấn đề hệ trọng như tác động đến môi trường khi vận hành nhà máy, Kỹ sư Phạm Chí Cường, Chủ tịch Hội Khoa học, kỹ thuật đúc – luyện kim Việt Nam nói với BBC nhân sự cố môi trường làm cá chết hàng loạt ở một số tỉnh duyên hải miền Trung của Việt Nam mới đây, mà nguyên nhân có thể do con người trong quá trình sản xuất, sinh hoạt gây ra.

Mặt khác cần xem lại việc để cho các doanh nghiệp nước ngoài trong một số lĩnh vực đầu tư ‘đặc thù’ chiếm 100% vốn đầu tư, lại hoạt động hoàn toàn ‘khép kín’ làm cho nhà chức trách, cộng đồng, người dân không thể biết được họ có tôn trọng, gìn giữ môi trường hay không, vẫn theo chuyên gia.

Hôm 02/5/2016, người cũng đồng thời là nguyên Chủ tịch của Hiệp hội Thép Việt Nam đã dành cho BBC một cuộc trao đổi, mà dưới đây là nội dung chính:

BBC: Trước hết ông có thể giải thích công nghệ không thân thiện với mội trường là như thế nào?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Chất thải ra từ nhà máy luyện kim dù nó ra khí, thì cũng phải xử lý nếu không những chất độc như CO, SO, NO rồi dioxin tu-ran, là những cái về mặt môi trường người ta phải giới hạn ở một mức độ nào an toàn người ta mới cho thải, buộc các nhà máy luyện kim phải xử lý, đấy là cái thứ nhất.

Thứ hai, nước thải ra chứa rất nhiều những kim loại nặng và những hóa chất độc hại, thậm chí cực hại như xianua và nhiều hóa chất khác. Cho nên, nếu như không xử lý thì cũng không được phép thải ra môi trường. Vì vậy, có rất nhiều biện pháp xử lý áp dụng ở rất nhiều những nước khác nhau, có người, người ta thu hồi và sản xuất hóa chất, người ta xử lý rất triệt để, xong rồi mới thải ra môi trường. Hay là có người, người ta đốt đi để phát điện chứ người ta không dám thải ra môi trường.

Những chất thải rắn cũng vậy, không phải là chất mà tất cả có thể được sử dụng vào đời sống bình thường. Vì thế, người ta gọi công nghệ luyện kim là không thân thiện với môi trường. Cho nên buộc phải có rất nhiều biện pháp xử lý, thì mới chấp nhận được để thải ra ngoài môi trường.

Xả trực tiếp ra biến?

Tại Hội nghị Quốc tế COP21 của LHQ ở Paris tháng 12 năm ngoái, Việt Nam cùng nhiều quốc gia đã cam kết với các mục tiêu bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu.

BBC: Formosa được cho là có đường ống xả thải trực tiếp ra biển với độ dài 1.5 km, theo truyền thông của Việt Nam, theo ông trường hợp này có thể chấp nhận được hay không đối với phát triển kinh tế hài hòa và bền vững?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Đây là cái mà các phương tiên thông tin đại chúng đã lan truyền trong thời gian gần đây, sau khi sự cố về biển và cá chết tại các tỉnh miền Trung, cho nên người ta mới nghi ngờ rằng đường ống nước thải đó đã thải ra không qua xử lý vì đặt ngầm dưới biển.

Bây giờ Bộ trưởng Bộ Môi trường Việt Nam, ông Trần Hồng Hà có nói rằng là trong luật của Việt Nam, tất cả các chất thải ra môi trường, thải ra biển, thì phải buộc để trên mặt đất để người ta có thể kiểm tra bằng mắt và kiểm tra thường xuyên, chứ không để như thế là không được, là bởi vì như vậy người ta sẽ kiến nghị là phải đưa lên trên mặt đất.

Thì đây mới là một cái mà bây giờ mới công khai, chứ còn trước đây khi Formosa xây dựng đường ống nước thải này, thì hoàn toàn không biết vì đây là công trình 100% vốn nước ngoài. Và việc duyệt, thì Hội đồng duyệt của địa phương như thế nào, đánh giá tác động môi trường như thế nào mà cho phép xây dựng như vậy, thì tất cả các cơ quan quản lý và về mặt khoa học như chúng tôi là những người làm trong nghề, cũng không hề biết luận chứng đó người ta đã duyệt như thế nào, cho phép xây dựng ngầm dưới đất nó lại trái với luật của Việt Nam, bây giờ chúng ta mới biết được.

BBC: Ông đánh giá như thế nào về năng lực của địa phương, mà ở đây tỉnh Hà Tĩnh được cho là có thể đã ‘đơn phương’ thông qua báo cáo tác động môi trường và phương án xả thải của công ty luyện kim với quy mô như vậy?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Thực ra quá trình phê duyệt luận chứng kinh tế – kỹ thuật để cho phép Formosa xây dựng, đặc biệt là đánh giá tác động môi trường để cho phép luận chứng đó được thực thi, tôi không biết quá trình đã xảy ra như thế nào, họ đã thuê công ty tư vấn nào?

Bây giờ chắc là các cơ quan quản lý phải xem xét và phải thu thập lại để xem là những người đánh giá tác động môi trường ấy, là những chuyên gia ở những cơ quan nào, trình độ của họ ra sao, họ có cái gì khuyết điểm trong việc đã cho phép người ta làm trái luật Việt Nam. Bây giờ, chúng tôi mới biết là có chuyện như vậy và bây giờ các cơ quan quản lý Việt Nam đang làm, trong đó có cả những cơ quan về môi trường, cơ quan về an ninh đang làm việc ấy .

BBC: Hiện tại ở Việt Nam đã có nhiều cơ sở, nhà máy luyện kim, trong đó chẳng hạn có khu công nghiệp Gang thép Thái Nguyên, tại sao lại cần có thêm công ty 100% vốn nước ngoài là Formosa?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Không, bởi vì ngành công nghiệp thép của chúng tôi, nhu cầu về thép hiện nay đang rất lớn, và Việt Nam mới phát triển công nghiệp thép trong vài chục năm nay thôi. Và thực ra từ năm 2005 trở đi thì ngành thép Việt Nam mới phát triển mạnh, và như vậy nhu cầu thép của Việt Nam cho nền kinh tế quốc dân còn lớn lắm, và đặc biệt Formosa trong luận chứng kinh tế – kỹ thuật, đang phải xem xét để sản xuất các cái mà Việt Nam chưa sản xuất được, mà trong đó thì cái chúng ta chưa sản xuất được là thép cuộn cán nóng.

Thép cuộn cán nóng Việt Nam chưa có nhà máy nào sản xuất, vì vậy cho nên nằm trong quy hoạch phát triển chung của Việt Nam, thì vẫn mong muốn Việt Nam phải có nhà máy sản xuất cái đó và vì vậy cho nên đã kêu gọi đầu tư. Và Formosa, một công ty lớn của Đài Loan, đã làm và sản xuất sản phẩm này. Thế còn các nhà máy khác luyện kim của Việt Nam, chủ yếu sản xuất các sản phẩm thép cho xây dựng, tức là thép… dây để mà phục vụ cho xây dựng, còn thép cuộn cán nóng để phục vụ cho các ngành công nghiệp khác như là đóng tàu, hay là đóng ô tô, hay cho sản xuất các đồ gia dụng v.v… thì Việt Nam chưa có, cho nên vẫn phải kêu gọi đầu tư nước ngoài.

BBC: Công ty Formosa này ở Đài Loan có kinh nghiệm gì không về đúc – luyện kim…, nghe nói ở đây là một tập đoàn Plastic (nhựa) Formosa, thế thì họ có kinh nghiệm gì không để được mời vào Việt Nam và đội ngũ kỹ thuật, công nhân của họ là người Đài Loan hay người nước khác?Kỹ sư Phạm Chí Cường: Khi họ được chấp nhận làm nhà máy luyện kim ở Việt Nam, thì Chủ tịch tập đoàn Formosa có nói với Việt Nam rằng là họ hoàn toàn không có kinh nghiệm gì về sản xuất thép. Cũng như trước đây họ làm plastic, những chất thuộc về sản phẩm hóa dầu, thì họ cũng không có kinh nghiệm, nhưng vì họ có tiền họ có thể thuê chuyên gia về thép của nước ngoài để làm ở Việt Nam, cũng như họ làm những chất plastic ở nước họ.

Thế nhưng trong quá trình họ làm, họ cũng có cổ phần nhất định của công ty luyện kim lớn nhất của Đài Loan là China Steel là tham gia một cổ phần, tôi nhớ không chính xác lắm là 5 hay 10% gì đó vào trong vốn tham gia xây dựng nhà máy liên hợp của Formosa. Tức là họ sẽ tận dụng những chuyên gia của China Steel, công ty luyện kim, luyện thép lớn nhất của Đài Loan, để hỗ trợ họ về mặt kỹ thuật, và họ thuê các công ty xây dựng, trong đó của cả Trung Quốc và Hàn Quốc đến Việt Nam để xây dựng nhà máy này.

Ai thực sự đứng sau?

Formosa Hà Tĩnh

Chuyên gia ngành thép cho hay Formosa ở Hà Tĩnh đã thuêi các đơn vị của Trung Quốc, Hàn Quốc vào xây cất công trình.

BBC: Quốc Hội Việt Nam đã làm việc về Luật tiếp cận thông tin, ví dụ tiền, nhân công và công nghệ được lấy từ đâu đều có thể phải được công khai. Có ý kiến nói phía Đài Loan, tập đoàn Formosa không có nhiều kinh nghiệm lắm; đằng sau họ có thể Trung Quốc cung cấp cả vốn, cũng như công nghệ mà không phải hiện đại nhất thế giới, không thân thiện với môi trường nhưng giúp tối đa hóa lợi nhuận, bình luận của ông thế nào?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi cho rằng bình luận đó là hơi sớm. Bây giờ, họ đang xây dựng giai đoạn một và sắp tới lò cao số một của họ mới chạy. Về mặt lò cao, bản thân Đài Loan cũng là nước phát triển luyện kim và xuất khẩu luyện kim khá lớn ở Nam Á, nên không nghi ngờ là họ không biết gì về công nghệ luyện kim truyền thống. Còn bản thân Formosa thì họ đã thuê China Steel là công ty luyện thép, kể cả về mặt góp vốn, thì họ cũng có trách nhiệm về kỹ thuật lẫn vận hành của nhà máy.

Về xử lý về môi trường có lạc hậu hay không, thì tôi nghĩ là những cái bây giờ mới bắt đầu chuẩn bị vào lò cao và giai đoạn vừa rồi thì họ có chạy thử cán thép, họ cán thôi, thì tôi nghĩ nó chưa phải là toàn bộ nhà máy vận hành. Nếu như toàn bộ nhà máy vận hành, thì lúc ấy chúng ta ta mới có thể đánh giá được trình độ tiên tiến của họ đến mức như thế nào, so sánh với các nước và cái việc chúng ta kiểm tra môi trường họ đã làm tốt chưa, giống như là tất cả những gì đã nói ở trong luận chứng mà họ đã thực hiện có nghiêm túc hay không và việc kiểm tra, kiểm soát của chúng ta như thế nào.

Tôi nhớ lại kinh nghiệm về Vedan, cũng là 100% vốn ngoài của họ, họ đóng kín tất cả trong phạm vi nhà máy của họ, mình không kiểm soát được. Trên mặt đất thì có cái thải sau khi đã xử lý môi trường, thì sông Thị Vải. Thế nhưng họ có một đường ống ngầm để mà nếu không xử lý, đỡ tốn kém v.v…, thì họ cứ thải trực tiếp ra và vì vậy đến khi cá chết ở trên sông Thị Vải, lúc ấy chúng ta mới dò tìm ra được uẩn khúc trong việc xử lý mội trường của họ, họ đã không nghiêm túc xử lý như cái mà họ đã hứa với chúng ta hay là như cái đã thiết kế một cách công khai, để cho chúng ta có thể kiểm soát được, mà họ đã làm gian dối.

Trong việc kiểm soát đối với việc xả thải, tôi nghĩ rằng hiện nay, qua thông tin mà các Bộ đang làm, thì mới thấy là chúng ta hoàn toàn bị động, bởi vì họ lấy mẫu, rồi rất lâu chúng ta mới phân tích, mà mỗi một tháng một lần, hoặc là một vài lần, thì không thể nào mà biết được, bởi vì chuyện xả thải nó là thường xuyên, liên tục, 24/24 giờ, đấy là chưa kể những đợt xúc rửa của họ như họ nói, thì lúc ấy người ta phải dùng hóa chất rất nhiều, và trong đó những hóa chất gì, tác hại như thế nào với các sinh vật biển, thì nếu chúng ta không kiểm soát được, chỉ cần một ngày, hoặc vài tiếng mà họ thải ra, đã đủ chết cá ở vùng rộng lớn biển của chúng ta (Việt Nam) rồi.

Khó khăn tìm nguyên nhân

Hiện thiệt hại do vụ thảm họa môi trường biển ở miền Trung Việt Nam còn chưa được công bố con số chính thức và cuối cùng.

BBC: Nếu nghi ngờ nhà sản xuất thép gây ra nguồn xả thải cuối cùng được xác định ‘là đúng’, thì việc điều tra ngược 4-5 tuần như vậy có gặp khó khăn không? Về mặt kỹ thuật có khả thi hay không?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi nghĩ rằng để một thời gian dài như thế mà chỉ phân tích nước, thì một người bình thường cũng có thể nghĩ rằng là nó không thể chính xác được đâu. Bởi vì một thời gian như thế nếu như người ta làm rồi, sau đó tác hại thì đã có rồi, sau đó dư luận bùng lên như thế, thì chắc là họ sẽ phải ngừng. Cả thời gian dài gần một tháng như thế thì nó hòa tan ra, nồng độ nó khác đi rồi. Mà cả biển Thái Bình Dương mênh mông như thế thì làm sao cái mẫu nó phản ánh đúng được nồng độ các hóa chất độc hại có nằm trong phạm vi cho phép hay không cho phép.

Tôi cho rằng cái chạy chậm như thế, thì không thể nào phản ánh đúng tác hại của việc nếu như họ đã dùng các chất thải mà không không qua xử lý đã thải ra môi trường. Thế nhưng mà còn có những gì có thể phát hiện được không, tôi chắc là nếu chúng ta không có kinh nghiệm, như Thủ tướng nói, chúng ta có quyền thuê chuyên gia nước ngoài, thì họ có thể qua những cái mẫu xác của những con cá chết, qua những cái cặn còn đọng lại ở những đường ống xả thải, thì chúng ta cũng có thể lấy những mẫu đó, cùng với chuyện không phải chỉ có phân tích nước, mà tôi cho rằng không còn chuẩn xác nữa, thì chúng ta vẫn có thể phán đoán được nguyên nhân dẫn đến cá chết hàng loạt tại các bờ biển miền Trung như vừa qua.

Và cũng còn có một cái nữa là phải bắt họ khai thật trung thực là những hóa chất họ nhập về, trong thời gian qua họ đã sử dụng như thế nào. Những cái đó chúng ta hoàn toàn kiểm soát được, nếu như các cơ quan của chúng ta muốn, bởi vì trọng lượng họ đã dùng, họ đã dùng vào việc gì v.v… thì chúng ta hoàn toàn có thể làm được. Và tất cả những bằng chứng đó, thì chúng ta sẽ có thể có một kết luận thật là trung thực về hiện tượng dẫn đến cá chết ở các tỉnh miền Trung có phải do Formosa làm hay không. Đầy là theo suy nghĩ của cá nhân tôi.

BBC: Theo bài học từ việc xử lý chất thải của các công ty, dự án có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài như Vedan, Bauxite Tây Nguyên, hay như trường hợp công ty Formosa đang vận hành mà đóng cửa kín hoàn toàn, Việt Nam liệu có cần thay đổi luật để dù là ai, công ty của nước ngoài hay Việt Nam, thì tại Việt Nam, nhà chức trách đều có quyền kiểm tra, giám sát để kiểm soát việc gìn giữ, tôn trọng môi trường một cách bình đẳng như nhau?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi hoàn toàn thấy ý kiến đó chuẩn xác bởi vì anh đã hoạt động ở trên đất nước Việt Nam, dù anh là 100% vốn nước ngoài, thì không có cái gì phân cách, để cho anh có thể tránh được tất cả sự kiểm soát và đặc biệt những kiểm soát về môi trường, là những cái mà ảnh hưởng không những cho các phạm vi trong nhà máy mà ảnh hưởng rất là rộng tới tất cả cuộc sống, môi trường ở tất cả các tỉnh và những khu dân cư ở quanh khu vực đó; và thậm chí, nếu ra biển, thì hàng loạt các tỉnh mà có bờ biển trùng với nơi, vị trí đặt nhà máy như vậy.

Không thể có vùng cấm

Nhiều dự án, khu công nghiệp nước ngoài của Trung Quốc, hay Đài Loan v.v… tại Việt Nam hoạt động khép kín, đóng cửa, khiến giới chức địa phương cũng không thể tiếp cận.

Thế và tôi nghĩ là đã ở Việt Nam thì không có vùng cấm nào mà chính quyền Việt Nam không được vào, không được kiểm soát, đặc biệt những vấn đề có tính quan trọng như là vấn đề kiểm soát môi trường. Bởi vì Thái Nguyên cũng là một Công ty (gang thép) đã hoạt động đến gần 60 năm rồi, và tôi biết nó có những cái rất độc hại, thí dụ như là luyện (than) cốc, thì những chất khí, những chất thải lỏng ở nhà máy (than) cốc là rất độc. Ngay trong nhà máy, nếu công nghệ xử lý không tốt, thì ngay trong nội bộ nhà máy đó, các xưởng xung quanh bị ảnh hưởng rất khiếp và ảnh hưởng đến sức khỏe rất ghê gớm.

Thế thì đối với nhà máy lớn gấp bao nhiêu lần khu Liên hiệp Gang thép Thái Nguyên, thì lượng khí độc hại, rồi lượng chất thải nước độc hại, chất thải rắn, nếu như không xử lý tốt, thì sẽ ảnh hưởng rộng lớn và ảnh hưởng rất tác hại đến môi trường và trực tiếp đến đời sống của người dân.

Và vì vậy, tôi nghĩ phải bình đẳng, không có vùng cấm nào trong việc kiểm tra này. Và không thể tin tưởng một cách rất mù quáng, người ta nói như thế nào mình tin như thế. Kinh nghiệm của Formosa đã cho chúng ta một bài học cay đắng như thế nào…

Rằng là phải bí mật tìm hiểu thì mới biết rằng là họ (Vedan) đã gian dối trong xả thải ra sông Thị Vải và chỉ có dân phát hiện là cá chết không biết bao nhiều lâu rồi, và rồi rò tìm thế nào đó, thì mới bắt được là họ đã không xử lý mà xả thải trực tiếp ra sông, khi mà không có ai kiểm soát họ, ở đây là đóng gọn trong cái khung hàng rào nhà máy, chúng ta không thể biết được.

Thì đối với chuyện môi trường, qua kinh nghiệm này, chúng ta phải có quan trắc của riêng Việt Nam, đặt tại Formosa và quan trắc 24/24 giờ, ngoài việc kiểm soát của họ nối mạng với các cơ quan quản lý, kiểm soát của chúng ta (Việt Nam), thì chúng ta có quyền đặt một trạm kiểm soát chuyện đó ở trong khu vực nhà máy Formosa.

Muộn nhưng còn hơn không

Hiện nhà chức trách tiếp tục tìm nguyên nhân của vụ thảm họa, song dư luận Việt Nam đặt nhiều nghi vấn vào yếu tố do con người gây ra.

BBC: Muộn còn hơn không, ông có thể đưa ra vài lời khuyên tư vấn cho các nhà hoạch địch chính sách ở Việt Nam, đặc biệt là về mục tiêu phát triển bền vững?

Kỹ sư Phạm Chí Cường: Tôi nghĩ nhận thức của người Việt Nam càng ngày càng rõ hơn tác động môi trường của tất cả những nhà máy công nghiệp và đặc biệt là các nhà máy đặc thù như nhà máy luyện kim. Vì vậy tôi nghĩ rằng cái mà chúng ta có thể phải rút ngay ra kinh nghiệm từ bài học này, là không thể coi thường hoặc không thể quá tin tưởng vào những gì, những số liệu báo cáo, hoặc là những tài liệu mà người ta đã cung cấp cho chúng ta, mà chúng ta có đủ độ tin để mà có thể lơ là trong việc về mặt kiểm soát những vấn đề có tính hệ trọng như vấn đề tác hại môi trường khi vận hành nhà máy.

Vì vậy, đối với những nhà máy đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) như Formosa, thì rất nhiều người từng đặt vấn đề là anh để cho những khu có đặc thù quá rộng rãi như vậy, thì kiểm soát của địa phương, kiểm soát của các cơ quan quản lý của chúng ta, không thể lơ là được và cũng không thể để một vùng mà mang tính chất gọi là vùng cấm, để mà chúng ta không có được quyền kiểm soát.

Nhất thiết là trong những nhà máy đó, lớn lớn như vậy, ở nhiều nước, người ta sẽ không cho 100% vốn nước ngoài đâu. Vì bao giờ người ta cũng có một tỉ lệ nhất định, thậm chí có những nơi người ta nói là không cho nước ngoài quá 30%, như kiểu nhà máy luyện kim. Thế nhưng mà chúng ta đã cho đến 100% (vốn nước ngoài), mà không có một phần nào của chúng ta. Có nghĩa là chúng ta không tham gia được một chút nào về quản lý nhà máy đó, không biết họ làm gì, rồi sau này sản phẩm của họ phân phối ra như thế nào, họ sản xuất ra sản phẩm gì, các sản phẩm đó có cạnh tranh hay bóp nghẹt, bóp chết các sản xuất của người Việt Nam không? Hay là họ đã cung cấp những sản phẩm đó như thế nào, thì hoàn toàn chúng ta, vì 100% vốn nước ngoài, chúng ta không có được điều kiện như thế.

Thì đây cũng là một bài học, tôi cho là dù muộn còn hơn không, có nghĩa là những vai trò của người quản lý của chúng ta qua bài học này, phải thấy rằng là dù có 100% vốn nước ngoài trong đó, thì tầm kiểm soát của chúng ta cũng không thể cho phép họ có thể hoàn toàn tự tung, tự tác mà chúng ta lơ là chuyện giám định, kiểm soát chặt chẽ của chúng ta.

Ông Phạm Chí Cường là Chủ tịch Hội khoa học, kỹ thuật đúc, luyện kim Việt Nam, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Thép Việt Nam. Ông là một trong số 51 trí thức khoa học và công nghệ tiêu biểu từng được Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) tôn vinh vì các đóng góp cho các lĩnh vực khoa học, công nghệ và công nghiệp.

Tường thuật cả nước biểu tình vì biển bị ô nhiễm nghiêm trọng

TMCNN

Một người dân tên Sơn tham gia cuộc biểu tình tại Sài Gòn chia sẻ: “Tui đi cạnh anh bạn trẻ này thấy anh này hô hào mạnh mẽ lắm. Đi đến vùng chợ Bến Thành thì bị chặn lại, nhóm đi trước tiếp tục xô hàng rào để đi, còn anh bạn này cùng nhóm sau dừng lại để hô hào sau đó xô xát thì bị đánh.”

“Nhóm đi trước cùng tôi thì muốn tiếp đi để kéo dãn bọn dân quân và lôi kéo thêm nhiều người tham gia. 2 nóm ko biết ý nhau nên bị xé ra. Lúc đầu số lượng người ít thì an ninh dẹp đường cho đi, nhưng sau đó thấy đông người tham gia quá thì hình như họ lo sợ, họ xe tuyên tuyền là lực lượng tới yêu cầu giả tán. Tui đi theo đoàn, tui hồi hộp vì đây là lần thứ 2 tui biểu tình nên không hô hào gì được. Khi bọn an ninh ngăn chặn, tui chửi tụi nó, tui nói đi biểu tình là bảo vệ đời sống lợi ích của nhân dân, bọn mày ngăn cản là việc làm phản quốc, là đồ hèn hạ nhục nhã…” Ông Sơn nói.

H1

Tại Vinh:

Gia đình chị Vân Anh sống tại Hà Nội, đi công tác tại Vinh, hưởng ứng cuộc biểu tình bảo vệ môi trường nên cả gia đình đã xuống đường đồng hành tại biển Cửa Lò, Nghệ An. Chị Vân Anh nói với GNsP: “Mình đi từ Bãi Lữ vào Cửa Lò, gặp 2 chốt chặn CSGT, CSCĐ… họ yêu cầu dừng xe, kiểm tra giấy tờ xe của lái xe, rồi yêu cầu vợ chồng mình xuất trình giấy tờ, chồng mình không đồng ý thì yêu cầu đưa về trụ sở. Sau đó nó tra danh sách gì đó, một thằng to béo trong đó nói gia đình này không có tên trong danh sách, nó thả cho nhà mình đi. Ra đến Quảng trường an ninh chìm nổi đủ cả. Tại Cửa Lò, dân phòng lượn xe trên bãi biển, người dân thì không thích khi gia đình mình cầm biểu ngữ.” 

H1

H1

H1Sứa chết tại biển Cửa Lò vào ngày 01.05.2015

Tại Sài Gòn:

11 giờ: 00 – Đã xảy ra sự xô xát một người dân tham gia cuộc biểu tình bị đánh chảy máu đầu.

H1

H1

H1

10 giờ 50 – Nhạc sĩ Tô Hải đã lớn tuổi, ngoài 90. Cụ không thể xuống đường cùng với con dân Nước Việt nhưng cụ đã hiệp thông biểu tình tại tư gia.

H1

Tại Nghệ An:

10 giờ 30: Nhóm bạn của cựu TNLT Nguyễn Văn Thanh đang bị công an xua đuổi, đeo bám và phải vào nhà dân lánh nạn. Nhưng công an vẫn bám theo và có dấu hiệu đe dọa. Những người bị nghi ngờ đều bị kiểm tra toàn thân và yêu cầu đi nơi khác. Cửa Lò trong phạm vi 100m có hàng trăm công an, cảnh sát các loại chìm nổi chốt chặn và triệt tiêu tất cả nỗ lực biểu tình. Các nhà thờ xung quanh Cửa Lò luôn có công an túc trực.

H1

H1

Tại Sài Gòn:

Lực lượng công an đang kiềm tỏa những người dân xuống đường và nhà cầm quyền huy động lực lượng công an ngày càng đông hơn. Nhiều người dân đang có mặt ở hiện trường nói rằng, có dấu hiệu công an đàn áp người dân biểu tình bảo vệ môi trường. Cô Nguyễn Nữ Phương Dung đã bị công an bắt, khi giằng cô Dung bị té vào pô xe và có thể bị bỏng người.

Nguồn ảnh lấy từ Phóng viên Hội Anh Em Dân Chủ.

H1

H1

H1

H1

H1

Tại Hà Nội:

Số lượng người dân tham dự càng ngày càng đông. Một người dân tham dự cuộc biểu tình tên là Thái Văn Đường cho biết, ước tính có khoảng 5000 người tham dự vào thời điểm lúc 10 giờ.

H1

H1

H1

Tại Đà Nẵng:

Người dân Đà Nẵng xuống đường biểu tình nhưng lực lượng công an bao vây, đàn áp và đánh đập. Tuy ít người và bị đánh đập nhưng người dân Đà Nẵng cố hòa mình vào dòng người cả nước hôm nay. Em trai của Peter Lâm Bùi là Anthony Minh Bùi bị rất đông an ninh và công an kẹp cổ và đánh vào mặt.

H1

H1

H1

H1Em trai của Peter Lâm Bùi là Anthony Minh Bùi bị rất đông an ninh và công an kẹp cổ và đánh vào mặt.

Tại Sài Gòn:

10 giờ 10: Người dân đang tọa kháng tại đường Hàm Nghi, Quận 1. Lực lượng công an bao vây và có dấu hiệu đàn áp.

H1

H1

H1

 

H1An ninh mặc thường phục giật khẩu hiệu của người dân vào sáng 01.05.2016.

Tại Nghệ An:

Phóng viên GNsP tại Nghệ An cho biết, lực lượng công an chìm nổi đã được bố trí khắp nơi. Khu vực bãi biển Cửa Lò, Nam Cấm, ngã tư Quán Hành công an chốt chặn và kiểm tra người dân. Hiện tại đã có một số người biểu tình tại Cửa Lò và có các bạn khác đang hỗ trợ âm thầm. Nhóm bạn trẻ từ Quỳnh Lưu đang di chuyển tới Cửa Lò bị công an mặc thường phục đe dọa: “bọn mày mà bước chân ra khỏi xã tao đập chết”. Công an đã bắt một số nhà hoạt động: chị Bích Phương, anh Đức, anh Nghiễm đã bị bắt về đồn công an xã Nghi Hòa.

H1

Tại Hà Nội:

Từ Hà Nội, cô Thảo nói với phóng viên GNsP: “Hàng trăm người dân xuống đường biểu tình, rất nhiều người mới, đó là một tín hiệu tốt. Người dân Hà Nội thật là tuyệt vời. Chúng tôi tập trung tại Nhà hát lớn Hà Nội rồi đang biểu tình quanh bờ hồ”.

H1

H1

H1

H1

Tại Sài Gòn:

Đã có hơn 2000 người dân hưởng ứng tham dự cuộc biểu tình này.

H1

H1

H1

H1

H1

H1

Tại Sài Gòn:

Khoảng 9 giờ, người dân đã nổ ra cuộc biểu tình sau đó rất đông người dân khác hưởng ứng tham dự. Cha Phaolô Lê Xuân Lộc cho biết có khoảng hơn ngàn người dân Sài Gòn tham gia cuộc biểu tình này.

H1

H1

H1

Tại Hà Nội

8 giờ 45: Mọi người bắt đầu tập trung trước cổng Nhà hát lớn Hà Nội đồng hành với bà con miền Trung.

H1

H1

H1

Tại Sài Gòn:

8giờ 50: lực lượng công an đứng chốt tại ngả đường đi vào công viên 30.04 và nhà thờ Đức Bà. Cha Phaolô Lê Xuân Lộc, DCCT, Điều hành truyền thông Tin Mừng Cho người Nghèo đang có mặt tại hiện trường cho biết: “Công an đứng chốt khá đông. An ninh bám theo nhóm của tôi từ khi đi ra khỏi Nhà Dòng”.

H1

H1

Tại Đà Nẵng:

Một diễn biến khác tại Đà Nẵng, sáng nay, người dân đã nhìn thấy cá chết trôi lềnh bềnh trên mặt biển và họ đã mang các phương tiện cần thiết ra vớt số cá chết này.

H1

H1

H1

Tại Hà Tĩnh:

Sáng nay, nhà cầm quyền huy động rất đông CSCĐ trước khu công nghiệp Formosa Vũng Áng, Hà Tĩnh.

H1

Tại Vũng Tàu:

8 giờ:00 – Tại một địa điểm khác của Vũng Tàu, một số người dân đã đồng hành xuống đường để bảo vệ môi trường. Cô Bạch Cúc, một người dân sống ở Sài Gòn tham dự cuộc biểu tình ở Vũng Tàu nói: “Nhà nước phải đứng về phía nhân dân, đừng lấp liếm sai lầm nữa. Đất nước này tang thương đã quá đủ rồi. Giết hại môi trường là giết dân và tương lai đất nước.”

H1

Tại Quảng Bình:

Đêm qua ngày 30.04, bà con giáo dân giáo xứ Xuân Hòa thuộc xã Quảng Xuân, huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình thức suốt đêm tọa kháng. Sáng nay, số lượng bà tham dự cuộc biểu tình một đông hơn.

H1

H1

H1

Từ đầu tháng 4.2016, tình trạng ô nhiễm biển VN ngày càng trầm trọng khiến cá biển chết trắng dọc theo các bờ biển Miền Trung như: Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế làm cho cuộc sống mưu sinh của bà con ngư dân đã nghèo nay rơi vào tình trạng khốn đốn do mất nghiệp. Đây là một cuộc khủng hoảng môi sinh trầm trọng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, sức khỏe của giống nòi dân Việt. Chính vì lẽ đó, vào sáng ngày 01.05.2016, người dân cả nước đã xuống đường biểu tình phản đối nhà cầm quyền cộng sản đã thờ ơ, vô cảm trước thảm cảnh biển bị ô nhiễm nặng và yêu cầu nhà cầm quyền cần có những biện pháp kiểm soát chặt chẽ, không nhu nhược trước “giặc nội xâm và ngoại xâm”.

Tại Sài Gòn:

Vào lúc 6 giờ sáng, cuộc biểu tình chưa diễn ra nhưng nhưng một số người đã bị lực lượng công an bắt đi như bà Phạm Thanh Nghiên, ông Huỳnh Anh Tú, bà Dương Thị Tân, ông Đỗ Đức Hợp, anh Nam Thiên và anh Tình. Họ bị bắt ngay tại Dòng Chúa Cứu Thế Sài Gòn khi những người này vừa mới xuống hầm để gửi xe thì các tên an ninh hô to: “cướp, cướp, cướp…” và đã bắt những người này, đem đi đâu không rõ.

Bác sĩ Đinh Đức Long cho hay: “Sáng đi tập thể dục đã thấy hai chú an ninh rình trước cửa nhà, thấy tôi các chú mừng quýnh gọi điện báo cáo ngay. Đi một đoạn lại gặp anh cảnh sát khu vực hôm nay mặc thường phục nở nụ cười rồi gọi điện thoại. Đi tiếp nữa lại thấy một chú núp gốc cây nhìn theo tôi, rồi lại gọi điện thoại. Chà, hôm nay chắc nhiều chuyện hay lắm đây.”

Trước cửa nhà của phóng viên Huyền Trang bị 4-5 an ninh và cảnh sát khu vực đang căn chốt.

Bác sĩ Nguyễn Đan Quế bị công an canh từ ngày 29.04.

Tại Hà Nội:

Nhiều người dân Hà Nội đã phải ra khỏi nhà trước nhiều ngày để tránh bị lực lượng ngăn cản và căn chốt ngay tại nhà. Cô Thảo, sống tại Hà Nội cho biết:

“Hà Nội ngột ngạt từ chiều hôm qua (ngày 30.04), an ninh công an bủa vây khắp nơi lùng sục từ gia đình cho đến các nhà nghỉ. Chưa bao giờ tôi đi biểu tình mà phải nằm trong sân bệnh viện, trên đầu là trời lưng đặt đất như lần này, ở đây bẩn, lạnh và muỗi. Nhưng ít ra còn có mặt được với mọi người trong một hai giờ tới, những anh em khác bị 5-6 an ninh canh, cá biệt có ông Trương Dũng hơn 10 an ninh canh, anh Lê Hoàng 8 an ninh canh, nhà tôi cũng 5-6 an ninh đang chầu trực ở cửa. Đất nước tôi quá tươi đẹp phải không các bạn, cộng sản đang biến đất nước này ra cái gì vậy? Biến nhân dân thành ra người gì vậy? Bảo vệ môi trường phản đối bọn Formosa xả chất độc ra mà bị canh gác, áp chế như này. Đất nước này dân chủ thật. Dân chủ đến độ choáng váng.”

Tại Vũng Tàu:

Vào 6giờ 30: Một số người dân tại Vũng Tàu đã biểu tình tại bờ biển Vũng Tàu. Ông Hải, một người dân sống nơi đây và tham dự cuộc biểu tình nói với GNsP:

“Chúng tôi xuống đường với mong muốn chính quyền trả lại môi trường xanh – sạch – đẹp cho người dân VN. Chúng tôi có nhiệm vụ lên tiếng bảo vệ môi trường biển chính là bảo vệ môi trường sống, bảo vệ chính mạng sống của chúng tôi và bà con VN. Anh em Vũng Tàu chúng tôi luôn sát cánh với bà con ngư dân ở Miền Trung.”

H1
H1Nguồn ảnh: Facebook

Pv.GNsP

Thắng lợi ‘trả biển cho dân’ 1/5: Người Việt đã bớt vô cảm!

Blog VOA

Phạm Chí Dũng

Người dân xuống đường biểu tình phản đối vụ cá chết với biểu ngữ "Chúng tôi muốn sống" tại Hà Nội, ngày 1/5/2016. Ảnh: EPA

1/5 !
1/5 !/
1/5 trả biển cho dân!

Chưa bao giờ từ năm 1975, nhà cầm quyền lại chịu cay đắng đến thế khi cuộc biểu tình trên diện rộng toàn quốc bùng nổ vào đúng dịp lễ chính trị 30/4 năm 2016.

Chưa bao giờ ngay sau lúc chính quyền cho nổ tung trời hàng chục tỷ đồng pháo bông kỷ niệm chiến thắng 30/4, người Sài Gòn lại phản pháo vào mặt giới lãnh đạo bằng một cơn bão mang tên “Trả biển cho dân”.

Chưa bao giờ từ “chiến thắng vĩ đại mùa Xuân 1975”, Sài Gòn lại thành công đến thế trong một cuộc biểu tình môi trường “vị tha nhân”.

Ai có thể tin?

Tôi bị chặn, bạn bị chặn, nhiều người đấu tranh dân chủ nhân quyền dù bị Công an TP.HCM trắng trợn ngăn chặn tại nhà, nhưng ít nhất 4 ngàn người dân Sài Gòn không hề vô cảm đã tràn xuống đường để biểu tình phản đối doanh nghiệp Formosa xả thải khiến cá chết trắng biển miền Trung, tung bay nhiệt thành lòng cảm chia với ngư dân lây lất vùng bốn tỉnh Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên – Huế.

Tiếp bước cuộc biểu tình phản kháng giàn khoan Hải Dương 981 lên đến hàng chục ngàn người vào giữa năm 2014, lòng dân Việt một lần nữa cáo buộc nhà cầm quyền đã phản tình dân tộc qua vụ “cá chết Formosa”.

Cũng là một câu trả lời đích đáng dành cho những cái tên cần được nằm lòng về chỉ đạo đàn áp nhân quyền và bắt cóc người bất đồng không chỉ một lần ở Sài Gòn: Bí thư thành ủy Đinh La Thăng và Giám đốc công an Lê Đông Phong.

Trên tất cả, cuộc biểu tình ngày 1/5/2016 sẻ chia với đồng bào ngư dân 4 tỉnh miền Trung không còn là nguyện vọng của riêng phong trào Dân chủ Nhân quyền và Xã hội dân sự Việt Nam. Trên tất cả, đó là trách nhiệm chung của cả xã hội “một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ”.

Hôm nay cá chết, ngày mai đến lượt người chết!

Cũng là một cách để phản kháng với thói quen khuất tất quá đáng nghi ngờ của nhà cầm quyền về nguyên nhân gây ra thảm họa môi trường nơi khúc ruột Trung phần.

Trả biển cho dân!” – Sài Gòn, Hà Nội, Quảng Bình, Hà Tĩnh, Đà Nẵng, Vũng Tàu, Nha Trang… những cái tên vang vọng một thời tranh đấu sục sôi nhưng còn trào tuôn đến hiện tại – vào giờ phút khốn quẫn dưới đáy của đất nước. Những cái tên không còn chịu kiếp “cừu” để mặc cho các nhóm lợi ích và nhóm quyền lực chính trị lũng đoạn, đàn áp và bóc lột.

“Cá chết Formosa” đã đi quá xa. Não trạng chỉ biết cai trị, cai trị và cai trị; thái độ coi khinh dân chúng đang phải trả giá. Từ chuyến “kiểm tra tiến độ công trình Formosa” đầy nghi vấn của Tổng bí thư Trọng đến thái độ khuất lấp khi công bố nguyên nhân gây cá chết của giới lãnh đạo Bộ Tài nguyên và Môi trường, từ tai họa không ai dám mua cá cho đến thực trạng các chính quyền địa phương Hà Tĩnh, Quảng Bình… đã quá chậm lụt để hỗ trợ cho tầng lớp ngư dân sắp rơi vào cảnh đói kém bần cùng.

“Thu mua toàn bộ thủy sản đánh bắt xa bờ” ư? Ai còn có thể tin vào một chính phủ mà lẽ ra đã phải đưa ra quyết định này 3 tuần trước đó chứ không để ngư dân hết gạo nấu cơm và tràn ra quốc lộ biểu tình? Sẽ lấy tiền ngân sách mà thực chất là tiền đóng thuế của dân để bố thí lại cho dân? Vậy thủ phạm giết biển nào sẽ phải lộ mặt để bồi thường cho lớp ngư dân khốn khổ trong không phải vài tuần hoặc vài tháng, mà cả hàng năm trời nữa khi biển còn ô nhiễm?

Hà Tĩnh nghèo, dân đói quan no. Hà Tĩnh tết nào cũng phải vác rá xin gạo. Ai có thể tin vào một chính quyền địa phương đã không làm gì để cứu trợ ngư dân, trong lúc chăm bẳm đến vài ngàn tỷ đồng để xây “trung tâm hành chính hiện đại”?

Ai có thể tin rằng một chính phủ cùng các bộ ngành của nó đã cấp phép xả thải vào lòng biển cho Formosa và dành ưu ái quá nhiều và quá đáng nghi ngờ cho doanh nghiệp này lại có thể “vì dân”? Và ai có thể tin được được một chính quyền với công bố về nguyên nhân giết biển là “thủy triều đỏ” mà không hề dám đụng đến doanh nghiệp đang bị tình nghi là “căn cứ Trung Quốc”?

Hãy ghi nhớ và hãy lưu vào sử sách: không một ai trong “tứ trụ” đảng, từ Nguyễn Phú Trọng đến Trần Đại Quang, Nguyễn Thị Kim Ngân và Nguyễn Xuân Phúc đã làm một cử chỉ tối thiểu đến thăm và an ủi ngư dân tay trắng vào tháng Tư đen tối!

Cây đời sẽ mãi mãi xanh tươi!

“Người dân Việt Nam quyết không chọn con đường tăng trưởng kinh tế với cái giá hi sinh môi sinh của đất nước, hi sinh quyền lợi của dân nghèo, hi sinh chủ quyền quốc gia;

Người dân Việt Nam quyết không chấp nhận những kẻ cầm quyền ngu dốt, tham lam, bán rẻ dân tộc vì lợi lộc, tham vọng cá nhân và phe đảng;

Người dân Việt Nam quyết không chịu chết thảm như những con cá nhiễm độc ở Biển Đông!”. 

Những lời kêu gọi vừa quyết liệt vừa tha thiết ấy nổ ra trên mạng xã hội. Cho một cuộc biểu tình đồng cảm với nỗi đau ngư dân miền Trung và đòi hỏi phải tìm bằng được thủ phạm giết biển.

Ô nhiễm và tàn phá môi trường không còn là chuyện xa vời ở châu Âu và châu Mỹ, mà đã trực tiếp gây tai họa ở nhiều tỉnh tại Việt Nam. Bùn đỏ boxit ở Đắc Nông, bụi titan ở Bình Thuận và Ninh Thuận, và gần đây nhất là nạn nhiễm mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long cùng cá chết ở miền Trung. Tất cả đều hiểm họa trực tiếp đến đời sống và chén cơm của người dân. Không chỉ vùng nông thôn mà nhiều đô thị sẽ phải chịu chung số phận. Chất độc ở biển Hà Tĩnh còn có thể lan đến cả Phú Quốc ở cực Nam Tổ quốc…

Tháng Năm năm 2016.

Lại là tháng Năm Tổ quốc lên tiếng. Sài Gòn và Hà Nội đã từng có tiền lệ vào tháng Năm.

Tháng Năm 2014, khi giàn khoan Hải Dương 981 ngạo nghễ và thách thức lao vào Biển Đông, một cuộc biểu tình phản kháng lớn chưa từng thấy từ năm 1975 đã nổ ra ở Sài Gòn. Khởi đầu chỉ với một nhóm nhỏ trí thức ở Nhà hát thành phố, nhưng cuộc xuống đường này đã rất nhanh chóng thu hút rất nhiều người đang chờ đợi hai bên đường. Về sau này, rất nhiều người dân và trí thức vẫn say sưa khi thuật lại cảm xúc lần đầu tiên được gia nhập và hô vang tiếng lòng trong một cuộc biểu tình chính nghĩa và tự phát chưa từng có như thế.

Còn hiện tình thì sao? Có lẽ nào những người dân vẫn ưu tư và nặng lòng với môi trường cùng hiện trạng đau khó của dân tộc lại bỏ qua quyền hiến định được biểu tình của họ? Có lẽ nào người dân không thể tự tìm cách biểu hiện quyền tự do tụ họp và tự do thể hiện chính kiến để tự bảo vệ mình, trong lúc quá nhiều quan chức chính quyền đã quá vô trách nhiệm trong quá nhiều lần trước dân sinh?

Hãy nhớ, xã hội Việt Nam đã trở nên quá vô cảm trong lối sống bon chen, chà đạp và giành giật lẫn nhau. Một xã hội vô cảm và ích kỷ là hầm kín không có lối thoát.

Hiện tại và tương lai, nếu không khí vô cảm vẫn chiếm đoạt mà khiến những cuộc biểu tình vì môi trường hoặc vì dân sinh vẫn chỉ là hành động của những người đấu tranh cho dân chủ và nhân quyền, có thể nói chính quyền đang và sẽ thắng đòn quyết định: hoặc vô cảm hoặc sợ hãi, hoặc cả hai tâm lý đó sẽ “cừu hóa” dân chúng. Người dân sẽ tiếp tục bị bóc lột, bị đày đọa đến tận cùng mà không ngóc đầu lên nổi.

1/5. Một lần bớt vô cảm! Một lần xuống đường để ít nhất thể hiện tình cảm chia sẻ với đồng bào miền Trung – những nạn nhân của chính sách tăng trưởng bất chấp cùng lòng tham vô độ của các nhóm lợi ích chính trị.

Một lần bớt sợ hãi để vượt qua chính mình.

Chế độ phải đến lúc hoang hóa. Nhưng cây đời sẽ mãi mãi xanh tươi!

Thảm hoạ môi trường Vũng Áng Một tháng khủng hoảng

TS Nguyễn Sỹ Phương, CHLB Đức

Ngư dân sẽ sống ra sao?

 Khủng hoảng khởi đầu tại Vũng Áng, Hà Tĩnh. Ngày 6.4, ngư dân xã Kỳ Lợi, Kỳ Anh phát hiện cá nuôi lồng bè trên biển chết hàng loạt. Cùng ngày, hàng loạt cá tự nhiên chết dạt vào bờ, và  nhanh chóng bùng phát như dịch bệnh. Cả nước chấn động tin tức, hình ảnh video dồn dập, cá chết hàng loạt khủng khiếp dọc mấy trăm cây số duyên hải từ Hà tĩnh, Quảng bình, Quảng trị, Thừa thiên-Huế, đến ngày 29.4 tới Đà Nẵng. Tỉnh Quảng Bình nặng nhất, tới ngày 29.4, thu gom được trên 100 tấn cá chết. Dự báo nếu không ngăn chặn có thể lan tận Phú Quốc. Hàng chục ngàn ngư dân không dám ra biển, riêng Quảng Bình có 18 xã với hơn 14.000 hộ và 24.000 lao động nghề biển. Ngư dân đánh bắt vùng biển xa, cập bến, các đầu mối tiêu thụ quen từ chối mua, bởi ai cũng sợ nhiễm độc.

Nhiễm độc: Ở huyện Phúc Trạch, Quảng Bình, có ít nhất hơn 20 trường hợp phải tới bệnh viện tỉnh cấp cứu, vì ăn các loại hải sản nghi bị nhiễm độc. Tại huyện Quảng Trạch khoảng 200 thực khách dự tiệc khai trương một nhà hàng bị trúng độc sau khi ăn hải sản.

Dân hoảng loạn: Đổ xô đi mua nước mắm, đồ khô, lo dự trữ. Sợ ăn phải cá biển nhiễm độc, người dân chuyển sang các thực khác đẩy giá thịt heo tăng 10%. Mặt hàng nước mắm, muối, đồ khô, sức mua tăng gấp 5 lần.

Formosa và khu kinh tế Vũng Áng

Khu kinh tế này được thành lập vào tháng 4.2006 theo Quyết định số 72/2006/QĐ-TTg ngày 3.4.2006, có diện tích 22.781 ha, trên cơ sở khu công nghiệp – cảng biển Vũng Áng đã được thành lập từ năm 1997.  Tập đoànFormosađầu tư vào đây, được thành lập năm 1954 bởi hai anh em Vương Vĩnh Khánh và Vương Vĩnh Tại có trụ sở tại Đài Loan. Theo Forbes xếp hạng, 4 công ty con đều đứng trong Top 1000 công ty đại chúng lớn nhất thế giới năm 2015. Tổng doanh thu 4 tập đoàn này đạt hơn 60 tỷ USD và vốn hóa thị trường đạt gần 70 tỷ USD. Tại Việt Nam, dự án lớn nhất của Formasa là khu liên hợp gang – thép và cảng Sơn Dương Formosa Hà Tĩnh do 9 cổ đông góp vốn, Formosa Group nắm gần 95% cổ phần. Tổng mức đầu tư giai đoạn 1 của dự án vào khoảng 10 tỷ USD, bao gồm khu liên hợp sản xuất thép, nhiệt điện và cảng nước sâu tại khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh. Tiền sử Foamasa vào 1999, họ mua chuộc quan chức Campuchia và xả 3000 tấn chất thải chứa thủy ngân ở thành phố Sihanouville. Năm 2004 và 2005 đã xảy ra hai vụ nổ của tập đoàn này (ở Mỹ) khiến 5 người chết và nhiều người bị thương. Từ 2003 đến 2013, Formosa vi phạm nhiều quy định bảo vệ môi trường bị phạt tại Mỹ với số tiền lên đến 5 triệu USD.

Formosa và ngân sách tỉnh Hà Tĩnh. 9 tháng đầu năm 2013, thuế, phí bảo vệ môi trường Formosa nộp cho Hà Tĩnh 1.299 tỷ đồng, 9 tháng đầu năm 2014 nộp cho Hà Tĩnh 492 tỷ đồng. Vậy trung bình một tháng Formosa nộp 99,5 tỷ, một năm khoảng 1200 tỷ VNĐ (khoảng 54 triệu đô la đô la một năm). Dự án có tổng diện tích hơn 3.300 ha, bao gồm cả diện tích mặt đất và mặt biển (cảng Sơn Dương), tổng số tiền cho thuê đất, mặt nước trong thời gian 70 năm là khoảng hơn 96 tỉ đồng. Một năm khoảng 1,37 tỷ đồng, (khoảng 60 nghìn đô la). Vậy Formosa nộp cho Hà Tĩnh khoảng 1/5 tổng ngân sách khoảng 6065 tỷ. Trong khi đó, với thảm hoạ môi trường,  trước mắt tỉnh mất khoảng vài chục tỷ đô la một năm do thất thu du lịch, đánh cá vận tải, chăn nuôi thủy sản, tức gấp khoảng vài chục lần số tiền thu được.

Formasa lên tiếng trước khủng hoảng môi trường: Ngày 25.4, báo Tuổi trẻ phỏng vấn ông Chu Xuân Phàm, Trưởng văn phòng Formosa tại Hà nội, Ông Phàm trả lời thách thức: ”Hôm nay nhà nước mình muốn cho ngư dân đánh bắt ở đây hay là chọn cái nhà máy thép ở đây. Muốn bắt cá, bắt tôm hay nhà máy, cứ chọn đi. Nếu chọn cả hai thì làm thủ tướng cũng không giải quyết được…”.

Nguyên nhân

Nguồn độc có khả năng lan xuống tận Phú Quốc. KS Doãn Mạnh Dũng, phó Chủ tịch – Tổng thư ký Hội Khoa học kỹ thuật và kinh tế Biển TP.HCM, giải thích (theo Người Đô Thị): Trong đặc điểm tự nhiên của bờ biển Việt Nam, do chênh lệnh nhiệt độ giữa Bắc Cực và Xích đạo, trái đất quay từ Tây sang Đông, bờ biển Trung Quốc khi xuống phía Nam thì lệch về hướng Tây nên trong 365 ngày/năm luôn luôn có dòng hải lưu tầng đáy chạy dọc bờ biển Việt Nam từ Bắc xuống Nam, nhưng mạnh nhất từ Vũng Áng – Sơn Dương, Hà Tĩnh đến mũi Cà Mau. Tốc độ dòng tầng đáy tính toán được khỏang 0.38 m/s. Về mùa đông, ảnh hưởng gió đông bắc nên có dòng chảy mặt theo hướng từ Bắc xuống Nam với tốc độ bình quân 0.757 m/s. Theo tính toán dòng chảy như trên, thì chất độc không chỉ ở 5 tỉnh miền Trung mà còn có nguy cơ lan chảy từ Hà Tĩnh xuống Phú Quốc. Vấn đề cần làm hiện nay là phải cắt ngay nguồn độc này!

Độc tố. Theo giáo sư Lê Huy Bá, độc tố thứ nhất phải mạnh, nhiều, tải lượng cao, nồng độ lớn thì mới có thể gây chết cá hàng loạt như thế. Những chất đó thường là chất hóa học hoặc kim loại nặng, có thể dưới dạng ion hoặc dạng axit mạnh hoặc những kim loại nặng gây chết hàng loạt như crom, niken, thủy ngân hoặc đồng, chắc chắn từ công nghiệp. Tác hại nhiễm độc rất lâu dài, bởi phụ thuộc hoàn toàn vào sự tự làm sạch của biển (detoxification). Lịch sử Nhật đã chứng minh, 30 năm sau vẫn còn bị mặc dù họ đã có biện pháp tức thời để tẩy rửa nhưng không ăn thua. Nó nằm ở trầm tích biển thì làm sao vớt lên được mà loại trừ. Cái nguy hiểm nhất là nó đi vào dây chuyền thực phẩm. Khi thực vật trôi nổi (phytoplankton) nhiễm arsen, hay crom thì trong những con sinh vật phù du (plankton) sẽ ăn và tích lũy hơn rất nhiều lần. Lần lượt chim cá ăn, rồi người ăn chim cá tích lũy cao nhiều lần nữa. Hậu quả cuối cùng, con người là sinh vật tiêu thụ cao dễ bị ung thư hơn cả, nguy cơ tiềm tàng cho cả mọi thế hệ.

Thực nghiệm: Chiều 26-4, tại Công ty TNHH Gang thép Hưng Nghiệp Formosa Hà Tĩnh, trước sự chứng kiến của đại diện Trung tâm Quan trắc môi trường – Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh và nhiều người dân, phóng viên VTC đổ nước vàng đục lấy từ vùng biển Vũng Áng – nơi Formosa xả thải khỏi nhà máy luyện thép, bị nghi là nguyên nhân gây ra tình trạng cá chết hàng loạt gần 1 tháng qua – ra thau nhựa rồi cho 2 con cá đang sống khỏe vào. Sau 2 phút tung tăng, 2 con cá đuối dần rồi chết ngay đơ.

● Những phát hiện

Đường ống thải. Ngày 4.6.2016, ngư dân Nguyễn Xuân Thành, thị xã Kỳ Anh, tỉnh Hà Tĩnh tìm thấy một đường ống khổng lồ dài khoảng 1.5 cây số, đường kính khoảng 1.1 mét, chạy từ Formosa Vũng Áng ra biển. Đặt trên bề mặt đáy biển và được che đậy bằng các bao cát và đá hộc. Chất lỏng bơm rất mạnh từ trong lòng ống vào lòng biển có màu vàng đục, sền sệt, nặng mùi. Ông Thành báo cho Đồn Biên Phòng Đèo Ngang, thuộc Bộ Chỉ Huy Biên Phòng Hà Tĩnh. Sau khi đưa tin trên,  ngư dân Nguyễn Xuân Thành đã đột nhiên rời khỏi địa phương không thể liên lạc.

Chất độc hại. Theo báo Giao Thông, từ đầu năm 2016, Formosa đã nhập 297 tấn hoá chất độc hại để phục vụ thi công và súc rửa đường ống để chuẩn bị cho giai đoạn vận hành. Một phóng sự khác của báo Tuổi Trẻ, cho biết, có hàng trăm tấn hoá chất cực độc phục vụ súc xả đường ống đã được Formosa nhập khẩu và sử dụng mà không hề thông báo cho cơ quan quản lý tại địa phương theo luật định. Formosa thừa nhận nhưng giải thích ngắn gọn là không thông báo vì không biết đến quy định đó.

Thừa nhận. Người phát ngôn Formosa thừa nhận họ đã thải khoảng 12 nghìn m3 nước thải ra biển mỗi ngày thời gian qua, và khẳng định rằng mọi mẫu nước thải do họ tự kiểm nghiệm đều đạt chuẩn. Theo một ước tính khác, với quy mô của đường ống xả thải chôn ngầm 1,5 km dưới đáy biển, có khả năng thải ra môi trường tối đa 300 nghìn m3 nước thải mỗi ngày. Nếu chứa độc chất, thì tuỳ từng loại nhưng dễ dàng gây thảm hoạ huỷ diệt một vùng biển rộng nếu độc tính cao.

Diễn biến cá chết. Diễn ra theo một lộ trình xác định bắt đầu từ Vũng Áng – Hà Tĩnh, cá bắt đầu chết lan dần ra các vùng ven biển của Quảng Bình, Quảng Trị rồi tới Huế, đúng với dòng chảy hải lưu theo bản đồ của Viện Khoa học thuỷ lợi. Vào mùa đông, dòng hải lưu ven biển Việt Nam chảy theo hướng Bắc Nam, tức là nếu từ Hà Tĩnh, nó sẽ chảy vào Quảng Bình, Quảng Trị rồi tới Huế. Thời điểm cá bắt đầu chết là đầu tháng 04/2016, lan đúng theo dòng hải lưu. Vào khoảng tháng 8, mùa hè, dòng hải lưu sẽ đổi chiều và chảy từ Nam lên phía Bắc. Rõ ràng một tỉnh nằm kề Hà Tĩnh là Nghệ An nhưng ở phía Bắc ngược hướng dòng hải lưu không hề có cá chết.

Kiểm tra nồng độ kim loại nặng. Theo VTV.vn, ngày 27/4, Sở Tài nguyên Môi trường Thừa Thiên Huế cho biết, kim loại nặng Crom có trong mẫu nước lấy từ khu vực đầm Lập An và cửa biển Lăng Cô, huyện Phú Lộc, cao gấp 9 lần mức cho phép theo quy chuẩn quốc gia.

● Cơ sở pháp lý xả thải của Fomosa (trích FB Phạm Hồng Phong)

Giấy phép xả thải cấp cho Formosa được áp dụng Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia về nước thải công nghiệp sản xuất thép: QCVN 52: 2013/BTNMT. Formosa có công suât xả thải lên tới 45.000m3/ngày đêm. Treo quy chuẩn trên, với mức này được áp dụng ngưỡng xả thải trên 5000m3/ngày dù ở mức gấp 9 lần.

Áp dụng quy chuẩn trên, Formosa được giấy phép xả thải có ngưỡng thông số: Nhiệt độ nước xả thải < 40 độ C; độ pH trong khoảng 5,5-9; Chất rắn lơ lửng: 117mg/l; Tổng dầu mỡ khoảng 11,7mg/l; Tổng phenol: 0,585mg/l; Tổng xyanua: 0,585mg/l; Ni tơ: 70,2mg/l; Thủy ngân: 0,0117mg/l. Công suất xả thải tối đa: 45,000m3/ngày đêm. Như vậy, sau khi xử lý, nước có hàm lượng dưới các ngưỡng trên được phép xả thẳng ra biển.

Trong khi đó, nếu áp dụng Quy chuẩn Kỹ thuật Quốc gia về chất lượng nước biển QCVN 10-MT: 2015/BTNMT quy định giá trị giới hạn các thông số chất lượng nước biển, phục vụ mục đích thể thao, giải trí dưới nước, nuôi trồng thủy sản, bảo vệ môi trường biển và các mục đích khác, thì với giấy phép xả thải được cấp theo Quy chuẩn QCVN 52: 2013/BTNMT, Formosa đã xả thải ra vịnh Sơn Dương, nồng độ Xyanua cao gấp 58,5 lần, Cadimi, Crom 6+ được phép vượt quá 11,7 lần, Thủy ngân 2,34 lần, Tổng Phenol 19,5 lần, Tổng dầu mỡ khoáng 23,4 lần.

Như vậy, dù Formosa xả ra biển đúng quy định trong giấy phép, vẫn có thể gây chết hầu hết các loài thủy sinh xung quanh luồng nước thải đi qua, do vẫn vượt quá quy chuẩn QCVN 10-MT: 2015/BTNMT. Vì lưu lượng 10-40.000m3/ngày đêm là rất lớn, xả thải liên tục, cục bộ, nước biển sẽ không kịp trung hòa hết được các chất gây ô nhiễm. Đó chính là lý do tại sao Formosa khẳng định họ làm theo tất cả các quy định, quy chuẩn của Việt Nam. Không phải cứ nước đã qua xử lý, đúng quy định, quy chuẩn thì đồng nghĩa với nước sạch không thể chết tôm cá được.

Trong khi đó, Fornosa hiện đang ở giai đoạn khởi động, xúc rửa đường ống, chỉ xả thải chưa đến 1/4 công suất tối đa được phép (45.000m3/ngày đêm). Nếu Formosa đi vào sản xuất thực sự và xả thải tới công suất được phép, có thể khẳng định thảm họa môi trường hiện nay sẽ kéo dài đến Nha Trang, Phan Thiết, Vũng Tàu thậm chí đến Cà Mau. Dù họ hoàn toàn theo đúng các quy định, quy chuẩn, tiêu chuẩn Việt Nam. Nếu dòng hải lưu biển Đông đổi chiều vào mùa hè thì vịnh Bắc bộ cũng sẽ bị ảnh hưởng cá chết sẽ lan ra khắp 3.000 km bờ biển Việt Nam. Đó thực sự sẽ là một thảm họa kinh hoàng.

Giải pháp nào cho Việt Nam và Formosa. Trường hợp 1, cá chết do nước từ Formosa thải ra nhưng vẫn theo đúng các quy định luật pháp của Việt Nam, thì khẳng định luôn lỗi do Chính phủ. Nếu họ phải khắc phục, nhà nước rất có thể phải bồi thường, nếu theo đúng tập quán quốc tế. Trường hợp 2, nếu phát hiện lỗi ở Formosa áp dụng sai giấy phép thì đã có luật pháp, họ phải bồi thường hoặc phá sản. Với trường hợp 1, phía Bộ Tài nguyên Môi trường phải xem xét lại QCVN 52: 2013/BTNMT. Một Quy chuẩn của con người đưa ra không thể coi là chuẩn nếu nó giết chết môi trường sống. Trừ phi có cơ sở khoa học khẳng định, phải theo quy chuẩn đó và chúng ta phải chọn được cái này thì phải mất cái kia. Nếu xảy ra trường hợp 2, rút kinh nghiệm cần từ chối thẳng thừng những Dự án công nghệ lạc hậu, có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường. Minh bạch các quy trình cấp phép, giám sát dự án từ đầu để đảm bảo không có các thỏa thuận ngầm, hay tư túi, lợi ích nhóm. Để khẳng định 1 trong 2 trường hợp trên, chỉ cần mở van xả thải như bình thường theo giấy phép Bộ Tài nguyên môi trường đã cấp, là biết ngay.

 Vụ Formosa, tất cả phải dựa trên luật pháp, chứ không thể đấu tố. Vụ biểu tình, đập phá các nhà máy, xí nghiệp có chữ Tàu năm 2014 khi Trung Quốc hạ đặt giàn khoan ở Biển Đông đã làm người nước ngoài nhìn Việt Nam rất xa lạ.

Hoạt động của các cấp lãnh đạo

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng. Ngày 22/04/2016, hơn mười ngày xảy ra khủng hoảng môi trường, TBT Nguyễn Phú Trọng tới thăm và kiểm tra tiến độ dự án Formosa. Ban giám đốc báo cáo thành tích, đến nay một số hạng mục như: nhà máy sản xuất thép, cầu cảng, nhiệt điện… đã đi vào hoạt động sản xuất, đạt công suất, chất lượng thiết kế. Từ tháng 12.05 Formosa đã cho ra lò sản phẩm thép đầu tiên và nay hơn 7.000 tấn thép được tung ra thị trường trong và ngoài nước.

Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng. Tại cuộc họp với các bộ, ngành và tỉnh Hà Tĩnh, ông yêu cầu Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức ngay đường dây nóng để phối hợp với địa phương thu mua toàn bộ hải sản đánh bắt xa bờ của ngư dân. Không để bất cứ một tàu thuyền nào của ngư dân có hải sản mà không tiêu thụ được.

Phó Thủ tướng  Trương Hòa Bình. Yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm tra, làm rõ thông tin về nghi vấn ống xả thải khổng lồ dưới biển Vũng Áng của Formosa.

Bộ trưởng Tài nguyên – môi trường Trần Hồng Hà.  Sau chuyến kiểm tra trực tiếp Công ty TNHH Hưng nghiệp Formosa, ông phát biểu nhận trách nhiệm của một người đứng đầu lĩnh vực mình quản lý, khi chưa trả lời được vấn đề này trước dân. Luật bảo vệ môi trường quy định: bất cứ đường ống nào – nhất là đường ống xả thải – đều phải tạo điều kiện cho quá trình giám sát, tiếp cận, kiểm tra một cách dễ dàng. Và ngay tới đây Formosa phải đưa đường ống ngầm lên.

Truyền thông trong bối cảnh khủng hoảng

Báo Tuổi Trẻ.  Chiều 28/4, báo có cuộc phỏng vấn facebook live với Giáo sư Tiến sĩ Khoa học Lê Huy Bá – chuyên gia độc học môi trường & và bà Cao Thu Thủy – Viện công nghệ sinh học thực phẩm Đại học Công nghệ Tp HCM, diễn ra gần 1 giờ đồng hồ. Tuy nhiên sau 1 tiếng lên mạng thì biến mất.

Báo Dân trí. Sau khi đăng bài, loại trừ nguyên nhân “thủy triều đỏ”, làm cá chết ở miền Trung, của Hà Nguyễn lúc 19h06 ngày 28-4-2016, cũng gỡ bỏ.

Họp báo. Theo nhà báo Trần Ngọc Kha, buổi chiều 27.4, nghe tin có cuộc họp báo của Bộ Tài nguyên và Môi trường, phóng viên các báo đổ về. Tới gần 15h chiều một người tự xưng là cán bộ của Bộ Tài nguyên và Môi trường xuất hiện thông báo: “Hôm nay không có cuộc họp báo nào cả“. Đến cuối giờ chiều, lại có tin họp báo vào lúc 19 giờ. Nhưng mãi đến gần 20 giờ Thứ trưởng Võ Tuấn Nhân mới xuất hiện cầm trên tay đọc một mạch tờ thông cáo báo chí.

Theo tờ Thanh niên, phóng viên hỏi “thưa ông, trong 2 nhóm nguyên nhân thì nhóm thứ nhất nói có thể do độc tố thải ra từ hoạt động của con người, vậy cụ thể độc tố là gì? Có độc tố nào trùng với hơn 40 loại hóa chất mà Formosa được phép nhập khẩu vào VN để súc rửa đường ống không ? – Chúng tôi chưa phát hiện ra. Tôi xin khẳng định, về mặt pháp luật, họ vẫn hoạt động đúng theo pháp luật nước ta. Về mặt xả ra môi trường, liên quan đến hiện tượng cá chết hàng loạt ở các tỉnh ven biển miền Trung, đến nay chưa đủ căn cứ để kết luận. Tới một nữ nhà báo đặt câu hỏi: “… Chỗ có một loạt các bè cá chết, thì họ có nói trong nước kiểm nghiệm ra có kim loại nặng… vì mùa du lịch sắp tới rồi, mà cá thì…”. Ông Võ Tuấn Nhân liền khoát tay ra hiệu dừng lại và nói: “Tắt máy. Tắt máy nghe. Xin lỗi. Không, không, để anh nói riêng với em. Đừng hỏi câu đó. Hỏi câu đó tổn hại cho đất nước của mình. Nhá. Em hỏi câu đó làm tổn hại cho đất nước của mình”. Cuộc họp kết thúc sau 10 phút.

● Phản ứng của người dân

Biểu tình tự phát. Tại nhiều xã huyện Quảng Trạch Quảng Bình xảy ra nhiều cuộc biểu tình phản đối Formosa từ ngày 28.4, qua cả đêm 29.4 diễn ra trên trục đường quốc lộ 1A, dựng lều bạt ngủ. Ngư dân đánh bắt cá về không bán được đổ hết ra đường quốc lộ. Từ thị xã Ba Đồn cách đầu cầu Room khoảng 20km bị ùn tắc giao thông hoàn toàn. Rất đông lực lượng CSCĐ có trang bị nhiều loại vũ khí, xe đặc công, xe chữa cháy đang túc trực trước cổng chính Fomosa. Tại Quảng Xuân, biểu tình nổ ra tại giáo xứ Xuân Hòa, xã Quảng Xuân.

Bản tuyên bố về tội ác đầu độc biển miền Trung (trích): Trước đại nạn biển miền Trung nhiễm độc và những hệ lụy của nó, chúng tôi, những người tha thiết với vận mệnh đất nước, yêu cầu nhà cầm quyền: 1/ Thi hành mọi biện pháp hỗ trợ người dân ven biển. Tạm đình chỉ ngay việc sử dụng đường ống xả thải. 2/ Nhanh chóng đưa thủ phạm vụ đầu độc biển miền Trung ra trước pháp luật; bồi thường mọi thiệt hại. 3/ Gấp rút điều tra để trả lời câu hỏi: Vì sao Formosa, một công ty sản xuất thép với công nghệ lạc hậu lại được hưởng những ưu đãi chưa từng có? 4/ Có biện pháp kiểm soát chặt chẽ, không để Formosa thi hành việc xả thải gây ô nhiễm từ từ thay vì gây độc cấp tính như vừa qua. 5/ Sẵn sàng xoá bỏ dự án Formosa, nếu những nguy hiểm tiềm tàng mà dự án gây ra không thể triệt tiêu được. 6/ Kỷ luật các quan chức trung ương và địa phương vô trách nhiệm và có thể có tham nhũng, tiêu cực trong việc xử lý vụ đầu độc biển miền Trung. Xin mời quý ông/bà/anh/chị/em ký tên vào Tuyên bố này với tên họ, nghề nghiệp/ chức danh (nếu có), nơi cư trú, và gửi về địa chỉ:tuyenboformosa@gmail.com. (Khởi đầu 114 sỹ trí thức, cán bộ lão thành ký tên).

Tin giờ chót biểu tình ngày 1.5. Nhóm vì môi trường Việt Nam đã kêu gọi trên mạng cá nước xuống đường biểu tình vào ngày 1/5/2016 với chủ đề, vì môi trường trong sạch. Tại các thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Vũng Tàu, Đà Nẵng, Quảng Bình, Nghệ An, người dân biểu tình từ hàng chục tới hàng nghìn người.

Tác giả gửi cho viet-studies ngày 2-5-16