Những uẩn khúc trong tai nạn của tướng Phùng Quang Thanh

Kami / RFA Blog


Trong những ngày này, một trong những thông tin được dư luận quan tâm nhất là vấn đề sức khỏe của Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng. Dẫu rằng số mạng của ông Phùng Quang Thanh sống chết ra sao còn ở trong tương lai, song thông qua vụ việc này người ta thấy đã có một thế lực chính trị đang cố ý đặt dấu chấm hết cho sự nghiệp chính trị của Đại tướng Thanh – một ngôi sao đang lên nhưng bỗng vụt tắt.
Từ trước đến nay, dư luận ở Việt nam vẫn đánh giá và cho rằng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh là một phần tử thân Trung quốc. Và tại thời điểm hiện nay trong lúc chỉ còn khoảng hơn 6 tháng nữa là Đại hội Đảng lần thứ XII, cái tên Phùng Quang Thanh đã được dư luận cho rằng có nhiều khả năng sẽ ngấp nghé ghế Chủ tịch nước – một trong bốn ghế tứ trụ đầy quyền lực. Đây được cho là một vật cản đường Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, một người được dư luận cho rằng một ứng viên sáng giá cho chức vụ Tổng Bí thư kiêm Chủ tịch nước sau kỳ Đại hội Đảng lần thứ XII sẽ diễn ra vào đầu năm 2016. Và có lẽ chính là lý do trước đây ít lâu, Đại tướng Phùng Quang Thanh là một trong số các chính khách đã bị trang Chân dung Quyền lực vốn được dư luận cho là của tay chân của đồng chí X bạch hóa. Điều đó cho thấy đây chắc chắn là một tai nạn của Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng trước thềm Đại hội Đảng CSVN lần thứ XII.
Tin đồn có chủ ý kích động
Bắt đầu từ một tin đồn tưởng chừng như hoàn toàn bịa đặt được loan tải trên mạng xã hội facebook, theo đó tin từ trang VietPres USA cho hay Đại tướng Phùng Quang Thanh ‘vừa bị ám sát bằng súng giảm thanh’ và ‘bị trúng 2 viên đạn’ trước một ngôi nhà tại Paris vào hôm 26/6/2015.
Việc một Bộ trưởng Quốc phòng Việt nam bị ám sát tại Paris, trong chặng dừng chân tại Pháp trong khuôn khổ chuyến thăm và làm việc tại châu Âu của đoàn công tác của Bộ Quốc phòng Việt Nam do Đại tướng Phùng Quang Thanh dẫn đầu là một tin hết sức bất thường. Một điều chắc chắn là báo chí Pháp và truyền thông quốc tế ở Pháp không thể bỏ qua và sự thực đến lúc này không có bất kỳ hãng truyền thông uy tín nào đưa tin. Hơn nữa, nếu theo dõi nội dung bản tin thì người thạo tin sẽ thấy một cách đưa tin hết sức thiếu chuyên nghiệp, thậm chí còn là ngờ nghệch một cách có chủ ý, hầu như cố tình cho người đọc hiểu đấy là một tin bịa đặt.
Nếu như sự việc đó chỉ dừng lại ở đây, thì tin Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh bị ám sát cũng sẽ chung một số phận với vô vàn các tin vịt khác của truyền thông Hải ngoại. Nghĩa là người ta sẽ quên đi và coi đấy là chuyện của những người thích đùa.
Song oái ăm, sự xuất hiện của tin đồn này lại xảy ra trước 4 ngày diễn ra Đại hội thi đua quyết thắng toàn quân lần thứ IX năm 2015 diễn ra sáng 1/7/2015, tại Hà Nội, do Quân ủy Trung ương – Bộ Quốc phòng đã tổ chức. Đây cũng là ngày mà Đại tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh chắc chắn sẽ phải tham dự và ngồi ghế chủ tịch với tư cách Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Được biết đây là một hội nghị có ý nghĩa hết sức quan trọng này của Quân đội, được tổ chức 5 năm một lần. Tuy vậy, Đại hội thi đua quyết thắng toàn quân năm nay đã không có sự tham dự của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng – Chủ tịch Quân ủy Trung ương và Đại tướng Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh – Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Mà người chủ trì hội nghị lần này là Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng, lần đầu tiên được “thay mặt” để ngồi vào ghế của người thống lĩnh quân đội.
Chuyện Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh chữa bệnh tại Pháp là chuyện có thật. Theo RFI Việt ngữ cũng cho biết họ đã có liên lạc với bệnh viện Georges Pompidou, nhưng bộ phận báo chí của bệnh viện này không xác nhận, mà cũng không phủ nhận thông tin về việc ông Phùng Quang Thanh đang được điều trị tại đây. Có nghĩa là đã có một thế lực chính trị đã lợi dụng tin này để gây chia rẽ và phân hóa nội bộ lãnh đạo Đảng CSVN, đặc biệt là nhằm vào giới tướng lĩnh quân đội và lực lượng quân đội trung thành với Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phùng Quang Thanh.
Chính vì thế nên vào cuối ngày 1/7, báo Tuổi Trẻ đã không khảo mà xưng, đột nhiên dẫn nguồn Ban Bảo vệ và Chăm sóc Sức khỏe Trung ương để trấn an dư luận. Theo đó một bản tin của báo Tuổi trẻ cho hay Đại tướng Phùng Quang Thanh “đã đi Pháp trị bệnh cách đây một tuần và tối 30/6 vừa qua, ông Phùng Quang Thanh đã được phẫu thuật, có thể là một khối u phổi”. Cũng theo Tuổi Trẻ, ông Bộ trưởng bắt đầu ho ra máu từ hai tháng trước, tuy chưa phát hiện ung thư nhưng một vùng phổi đã bị xơ vì vết thương từ thời chiến.
Điều đó đã buộc người ta phải đặt câu hỏi “Tại sao có sự trùng hợp, không hẹn mà gặp như vậy giữa tin đồn và các thông tin từ báo chí nhà nước? Phải chăng tất cả mọi sự diễn biến trong những ngày vừa qua là một sự tính toán có chủ ý của những thế lực chính trị nào đó?”. Dư luận cho rằng đằng sau những tin đồn có chủ ý kia là có bàn tay của cơ quan tình báo nước lạ, với mục đích kích động nhằm thổi bùng việc Đại tướng Phùng Quang Thanh đã chính thức bị những thế lực chính trị khác bức tử.
Không có chuyện điều trị bệnh phổi?
Trong những ngày vừa qua, liên quan đến việc Đại tướng Phùng Quang Thanh sang Pháp chữa bệnh thì GS. TS Phạm Gia Khải – một thành viên Ban Bảo vệ, Chăm sóc sức khỏe Trung ương cho báo chí biết: “Đại tướng Phùng Quang Thanh, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng đang điều trị bệnh bên Paris, Pháp. Đại tướng Phùng Quang Thanh đi sang Pháp chữa bệnh từ ngày 24/6. Trước khi sang Pháp chữa bệnh, Đại tướng Phùng Quang Thanh đã được chúng tôi kiểm tra sức khỏe nhiều lần, nhưng không thấy dấu hiệu gì đặc biệt, không áp xe, không ung thư. Nhưng cách đây khoảng 2 tháng, ông Thanh bị ho ra máu, mỗi ngày một ít. Chúng tôi đã cho sinh thiết ở phế quản, tương ứng nơi ra máu nhưng không phát hiện được dấu hiệu gì. Sau đó, ông Thanh được Đại sứ quán Pháp giới thiệu sang Pháp chữa trị”. Và khi được hỏi về tình hình sức khỏe hiện tại của Đại tướng Phùng Quang Thanh như thế nào, GS Phạm Gia Khải cho biết: “Tuy nhiên, cho đến lúc này (14h ngày 2/7), thông tin tôi mới nhận được từ ông Nguyễn Quốc Triệu – Trưởng ban chăm sóc Bảo vệ sức khỏe Trung ương, thì ông Thanh đã được phẫu thuật và cắt khối u trong phổi thành công (ngày 30/6). Sức khỏe của ông Thanh hoàn toàn ổn định, không có diễn biến xấu và tới đây sẽ về Việt Nam”.
Trên trang Facebook cá nhân của Phan Xuân Trung có một status đáng chú ý bình luận về những nhận định của GS. TS Phạm Gia Khải xin mọi người cùng đọc:
Ngứa nghề.
Mình không hình dung ra được mối liên quan giữa việc chấn thương ngực vì va vào vô lăng xe với bệnh xơ phổi và cuối cùng là u phối.
Chấn thương ngực kín thì bất quá gãy xương sườn, làm sao mà vì đó thành xơ phổi được. Với cái tướng hộ pháp của bác ấy thì thành ngực rất dày, muốn đụng dập tới phổi đến nỗi thành di chứng xơ phổi thì hẳn bác ấy gãy vài cái xương sườn tạo thành mảng sườn di động luôn. Và với cái phổi bị dập đó thì làm sao bác ấy có được cái cơ thể hộ pháp đó được?
Xơ phổi thường xảy ra với những bệnh nhân lao phổi nặng, chữa trị trễ. Tổn thương phổi do lao tạo nên sẹo co rút trong nhu mô phổi. Chức năng hô hấp giảm sút, người thiếu sinh khí. Bác Phùng nhà mình chẳng có tướng của bệnh nhân lao phổi.
Xơ phổi thì chẳng thể chuyển biến thành u phổi được dù là u lành hay u ác. Hai bệnh này tính chất khác nhau, một bên là xơ hóa nhu mô, một bên là tân sinh.
Nghe nói bác ấy ho ra máu. Nếu đúng ho ra máu mà chưa có hình ảnh học thì đoán mò là lao phổi tạo hang, dãn phế quản, ung thư phế quản hoặc dị vật nằm lâu mà không biết.
Thông tin sau cùng, người ta nói bác ấy bị mổ khối u phổi, mà là u lành. U lành phổi thì có Củ Lao hay Hamartoma. Mấy cái u này không gây tổn hại sức khỏe, không chết người và cũng chẳng gây ra ho ra máu. Bác sĩ Pháp chả lẽ lại đi mổ mấy cái u lành này?
Chưa biết thực hư bệnh của bác Phùng thế nào. Nghe tin mạng thì là bác qua Tây và ai đó cho bác ấy một phát Xuyên Tâm Liên, nhưng cho trật thành Xuyên Phế Liên.
Đó là chưa kể đến chuyện báo chí nhà nước đã đưa tin ông Thanh gặp gỡ và bắt tay Bộ trưởng quốc phòng Pháp ngày 19-6 tại Paris, nhưng nay tại sao ông GS. Phạm Gia Khải lại nói: “Ông Thanh được chuyển sang Pháp từ ngày 24/6″ (!?). Hơn nữa, nếu thực sự sức khỏe của Bộ trưởng Phùng Quang Thanh không có vấn đề gì thì tại sao vừa chân ướt chân ráo vừa ở Paris về đến Hà nội (nhanh nhất là ngày 21/6) thì ông Phùng Quang Thanh lại phải cấp tốc bay trở lại Pháp để chữa trị? Cộng thêm một chi tiết nhỏ không thể không nhắc tới, đó là việc tại sao báo Pháp Luật Đời Sống lại đột nhiên đăng tiểu sử Bộ trưởng Phùng Quang Thanh song lập tức kéo xuống một các đầy bí ẩn?
Từ những phân tích trên đã dần cho thấy một sự thật là, Bộ trưởng Phùng Quang Thanh hiện đang chữa trị bệnh viện Georges Pompidou thủ đô Paris vì lý do …
Bệnh tình hiện quá nặng?
Người Việt có câu “tin đồn không Chồn cũng Cáo” và mới nhất, trên mạng xã hội facebook, người ta đang lưu truyền và share một mẩu tin dưới dạng tin đồn sau đây, xin không bình luận về sự xác thực của tin đồn này:
TIN QUAN TRỌNG.
Chiều tối ngày hôm qua 17:38 PM. giờ Pháp, vợ và con dâu Bộ trưởng cùng 4 sỹ quan cao cấp của BQP và Tổng cục 2 cũng đã tới pháp để tới bệnh viện Europeen Georges-Pompidou tại số 20 Rue 75015-Paris- Pháp. Được biết hiện giờ ông Thanh đang nằm tại phòng 3103 và được bảo vệ của CS Pháp cùng cận vệ của Bộ quốc phòng VN. Theo thông tin tình báo hiện sức khoẻ của ông Phùng Quang Thanh đang dần xấu đi rất nhiều, hiện đang phải sử dụng máy thở. bác sĩ trực tiếp chỉ đạo ca phẫu thuật đã trả lời một cách kín kẽ về bệnh tình của ông Thanh. chiều hướng đang xấu đi và có thể ông Thanh sẽ được đưa trở lại Việt Nam trong thời gian sớm nhất nếu tình hình trở nên quá trầm trọng ( về lo hậu sự như các bác sĩ việt nam thường nói)” tin nhận qua các đồng nghiệp làm báo nên cần được kiểm chứng lại” — à Washington (district de Columbia).
Phải chăng đây là lý do cách đây ít phút trên báo điện tử Soha có đăng một tin khá tức cười “Ông Phùng Quang Thanh gọi điện trực tiếp về VN sau phẫu thuật”. Theo đó bản báo cho biết “Theo GS Phạm Gia Khải, thành viên Ban bảo vệ chăm sóc sức khỏe cán bộ Trung ương , sau ca phẫu thuật thành công, vào sáng nay (3/7), Đại tướng Phùng Quang Thanh đã gọi điện trực tiếp về cho ông Nguyễn Quốc Triệu và rất phấn khởi. Đồng thời, GS Khải cũng một lần nữa bác bỏ các tin đồn không chính xác về sức khỏe cũng như việc đi chữa bệnh của Đại tướng Phùng Quang Thanh.”
Điều đó cho thấy những phát biểu của GS. TS Phạm Gia Khải trong những ngày gần đây chỉ nhằm mục đích đối phó với tin đồn không có lợi cho chính quyền Việt nam. Điều này làm người ta liên tưởng đến các tin tức liên quan đến cái chết của ông Nguyễn Bá Thanh – Trưởng Ban Nội chính TW trước đây ít lâu. Khi mà ông Nguyễn Bá Thanh sắp (hoặc đã chết) nhưng người ta vẫn “xưng xưng” gắn vào miệng ông câu “Tau vẫn khỏe, có chi mô!”.
Những diễn biến đáng chú ý gần đây
Gần đây các phản ứng từ phía Trung quốc cho thấy chính quyền nước này đã và đang dồn dập gây sức ép lên nhà nước Việt nam. Cụ thể là:
Sáu ngày sau khi hiệp định ký kết khai thác, ngày 26/06/2015, giàn khoan HD-981 bắt đầu tiến vào vịnh Bắc Bộ ở khu vực chồng lấn giữa Việt Nam và Tàu.
Theo VnExpress đưa tin cho hay “Trung Quốc diễn tập bắn đạn thật trên Vịnh Bắc Bộ”, theo đó đây là cuộc diễn tập do Quân khu Quảng Tây tổ chức vào ngày 30/6/2015 cho lực lượng dân binh nhằm mục đích của cuộc diễn tập này nhằm “nâng cao khả năng xử lý tình huống khẩn cấp và khả năng tấn công trên biển cho lực lượng dân binh”.
Mới đây nhất, ngày 01/07/2015, Ủy ban thường vụ Quốc hội Trung Quốc đã thông qua một dự thảo đầu tiên của bộ luật mới về an ninh quốc gia, trong đó Bắc Kinh tự cho mình quyền dùng sức mạnh để bảo vệ các lợi ích cốt lõi. Theo một số nhà quan sát, luật mới về an ninh của Trung Quốc có thể sẽ cho phép chính quyền Bắc Kinh sử dụng « mọi biện pháp cần thiết » để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.
Cộng với phản ứng từ phía Campuchia, khi Bộ Ngoại giao nước này đã liên tiếp gửi công hàm phản đối Việt Nam vi phạm đất đai Campuchia, tố cáo phía Việt nam đã có các hoạt động đào đất và làm mương thủy lợi của phía Việt Nam mà phía Campuchia nói là ở trên đất của họ. Điển hình là vụ xô xát xảy ra hôm Chủ nhật 28/6/2015 tại khu vực đường biên giữa tỉnh Long An của Việt Nam và tỉnh Svay Rieng của Campuchia, làm 10 người Campuchia và 8 người Việt Nam bị thương. Đây được đánh giá có lẽ là vụ xô xát lớn nhất xảy ra trong năm nay trên đường biên giữa hai nước. Hiện tượng này được các nhà quan sát cho rằng “Những hành động này không thể không có sự “chống lưng” của Trung Quốc, nằm trong một trong kịch bản do Trung Quốc dàn dựng để gây áp lực tối đa với Việt Nam.”
Những điều nêu trên chắc chắn sẽ có liên quan đến phát biểu của Thượng tướng Ngô Xuân Lịch, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND Việt nam mới đây khi khuyến nghị quân đội đã khẳng định rằng “Không để quân đội bất ngờ về chính trị trong mọi tình huống”. Đây là một phát biểu được đánh giá rằng chứa đựng nhiều ẩn ý và có thể hiểu theo nhiều nghĩa.
Kết
Một điều không thể không nhắc tới đó là việc ngày 19/6/2015 vừa qua, Quốc hội Việt Nam đã thông qua dự thảo Luật tổ chức Chính phủ (sửa đổi) với trên 83% đại biểu nhất trí. Trong đó, Điều 28 về nhiệm vụ và quyền hạn của Thủ tướng đã bổ sung thẩm quyền “Trong thời gian giữa hai kỳ họp Quốc hội, quyết định giao quyền bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ theo đề nghị của Bộ trưởng Nội vụ trong trường hợp khuyết bộ trưởng hoặc thủ trưởng cơ quan ngang bộ” cho Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng. Đây chính là câu trả lời cho câu hỏi một số nhà quan sát chính trị đặt ra lúc này là vai trò của Đại tướng Phùng Quang Thanh sẽ do ai đảm nhiệm, dù là tạm thời, trong lúc Việt Nam đang phải đối phó nhiều vấn đề cấp bách về quốc phòng. Điều đó cho thấy đến thời điểm hiện tại Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã hoàn toàn thâu tóm được về tay mình tất cả mọi quyền lực và trở thành một thủ lĩnh tối cao trong chính trị Việt nam, điều đã vắng bóng trong chính trường Việt nam kể từ năm 1986 đến nay.
Vào thời điểm hết sức nhạy cảm này, việc Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng dẫn đầu đoàn đại biểu Việt Nam sang Nhật Bản tham dự Hội nghị cấp cao Mekong-Nhật Bản lần thứ 7 tại Tokyo từ ngày 2-4/7/2015 cho thấy ông Dũng đang rất vững tin. Tuy vậy câu trả lời chính thức và rõ ràng nhất sẽ được rõ vào thời điểm kết thúc chuyến thăm Hoa kỳ của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong vài ngày tới, khi đó chúng ta sẽ biết rõ mọi chuyện sẽ ra sao.
Ngày 03/7/2015
© Kami

Dân Trung Quốc mới mất 2,300 tỷ đô la


Ngô Nhân Dụng /NguoiViet
Trong khi cả thế giới đang theo dõi chuyện kinh tế nước Hy Lạp, ít người để ý chuyện dân Trung Hoa vừa mới mất 2,360 tỷ đô la trong thị trường chứng khoán. Số thiệt hại trong vòng ba tuần lễ lớn bằng 35% tổng sản lượng nội địa nước Trung Quốc và lớn gấp 10 lần GDP của Hy Lạp.

Quý vị độc giả Người Việt có thể “bình chân như vại” vì chẳng mấy ai đang làm chủ các cổ phiếu ở Thượng Hải hay Thẩm Quyến. Khác với các thị trường New York hay London, trong tổng số cổ phiếu trong thị trường Trung Quốc người ngoại quốc chỉ làm chủ 1.5%. Trong ngày Thứ Sáu, 3 Tháng Bảy, thị trường Thượng Hải lên xuống lung tung, một phút lên 5% rồi phút sau xuống 6%, vào cuối này đã mất 6%.

Ngày 12 Tháng Sáu thị trường Thượng Hải lên cao nhất trong bảy năm, hôm nay đã giảm mất 29% giá trị, thị trường Thẩm Quyến mất 32%. Tại sao các cổ phiếu Trung Quốc lại xuống nhanh như vậy? Lý do chính là nó đã lên quá nhanh một cách bất thường; Thượng Hải tăng thêm 40% và Thẩm Quyến tăng hơn 90% từ đầu năm cho tới khi sụt giá.

Giá cổ phần thường tăng lên khi lợi nhuận của các công ty cũng như triển vọng sản xuất trong nước tốt đẹp hơn. Nhưng kinh tế Trung Quốc hiện nay yếu nhất kể từ năm 2009, khi chính phủ Bắc Kinh bơm thêm 800 tỷ đô la kích thích. Triển vọng phát triển trong các năm tới cũng xuống thấp so với mười năm trước. Trong khi đó, lợi nhuận của các công ty trong nước đã sút giảm.

Nghĩa là cổ phiếu ở Trung Quốc đã tăng giá một cách bất thường; tất cả là do các nhà đầu tư hy vọng vào các kế hoạch kích thích của nhà nước để cứu vãn thị trường. Mối hy vọng của giới đầu tư là một ảo ảnh. Nhiều người đã chuyển tiền từ thị trường địa ốc đang suy yếu sang thị trường chứng khoán, đẩy cho giá cổ phiếu lên cao. Trong Tháng Mười Hai năm ngoái, 700,000 người mở trương mục mới mua cổ phiếu. Ðến giữa Tháng Tư trong một tuần lễ có thêm tới bốn triệu trương mục mới, theo số liệu của công ty nghiên cứu BlackRock. Với nhiều người mới tham gia vào thị trường, số hoạt động mua bán cũng tăng rất nhanh, một trạng thái không bình thường,

Bình thường, trị giá tổng số các cổ phiếu đổi tay trong một năm vẫn lớn hơn giá trị tất cả các cổ phiếu ghi tên. Khi thị trường khủng hoảng, số đổi tay tăng lên bất thường. Ở Mỹ, năm 2008 lúc cơn khủng hoảng tài chánh lên cao nhất, số cổ phiếu đổi tay lớn bằng bốn lần giá trị trung bình của tất cả các cổ phiếu ghi tên, gọi là “vòng quay” (turnover) 400%. Trong năm 2011 và 2012, tỷ lệ “vòng quay” ở Trung Quốc là 180% và 160%; còn ở Mỹ là 178% và 124%, theo thống kê của Ngân Hàng Thế Giới. Hiện tượng lạ lùng diễn ra ở Trung Quốc gần đây là các cổ phiếu mua đi bán lại nhiều quá, trị giá số cổ phiếu đổi tay trong một tháng lớn gấp sáu lần trị giá của cả thị trường, theo tài liệu của Ngân Hàng Credit Suisse.

Nhưng mối lo lớn nhất trong thị trường chứng khoán Trung Quốc là càng ngày càng nhiều người vay nợ để đầu tư, gọi là “margin trading accounts.” Vì lãi suất khi vay tiền rất thấp so với hy vọng lợi suất cao khi đem tiền mua cổ phiếu. Số trương mục vay nợ để đầu tư đã tăng 86% trong năm 2014, theo Oxford Economics. Mối nguy hiểm ẩn tàng là khi người vay nợ mua một số cổ phần rồi giá các cổ phần đó xuống, họ phải lo trả bớt nợ theo luật định. Họ sẽ phải bán các cổ phần của mình ngay để có tiền trả, kéo theo các cổ phần khác cùng xuống. Ðó là một lý do nữa khiến các thị trường Thượng Hải hay Thẩm Quyến mất gần một phần ba giá trị trong mấy tuần lễ qua.

Ai là người đã mất tiền? Rất nhiều ngân hàng, xí nghiệp và doanh nghiệp nhà nước mua cổ phiếu, nhưng những người mất tiền nặng nhất là các nhà đầu tư nhỏ, gọi là “mua lẻ.” Chỉ có 10% đến 12% người dân Trung Hoa làm chủ các cổ phần. Những người mua lẻ cũng là nhóm hay đi vay nợ để mua. Họ tiết kiệm nhưng không muốn gửi tiền vào các ngân hàng của nhà nước vì lãi suất thấp quá. Họ cũng có máu cờ bạc, và lại tin tưởng rằng nhà nước thế nào cũng bảo vệ giá trị các thị trường chứng khoán.

Nền kinh tế Trung Quốc vẫn chưa hoàn toàn thị trường hóa, phần lớn còn nằm trong tay nhà nước, tức là trong tay đảng Cộng Sản. Nhiều nhà đầu tư thuộc gia đình giới cầm quyền giàu có, sẵn tiền mà không thích kinh doanh. Cho nên chính quyền nâng giá các cổ phiếu cũng là giúp bảo vệ tài sản của các đảng viên cao cấp. Cuối tuần trước, Ngân Hàng Trung Ương (Nhân Dân Ngân Hàng) đã nới lỏng tiền tệ để kích thích đầu tư; vừa cắt lãi suất, lần thứ tư trong năm, vừa giảm bớt số tiền mà các ngân hàng thương mại phải dự trữ theo luật định. Ngày Thứ Năm, Sở Chứng Khoán lại bãi bỏ một điều lệ có mục đích ngăn chặn việc vay tiền quá nhiều khi mua cổ phiếu. Trong khi đó, đáng lẽ phải đặt ra các điều kiện gắt gao hơn mới cản bớt được các tay đầu cơ liều lĩnh vay tiền mua cổ phiếu.

Ngoài các biện pháp tiền tệ, chính phủ Bắc Kinh còn dùng các thủ đoạn “phi tài chánh” để giữ giá và đẩy giá chứng khoán lên cao. Bắc Kinh mới loan tin sẽ cho phép các quỹ hưu bổng công chức địa phương được mua các cổ phiếu; tức là đầu tư tiền hưu bổng vào các chứng khoán nhiều rủi ro hơn. Tức là nâng giá thị trường bằng một bản tin! Nhưng suốt mấy tháng qua, các báo, đài do đảng Cộng Sản kiểm soát đã đưa ra những tin tức và bình luận về tương lai tốt đẹp của thị trường chứng khoán, một cách thúc đẩy các nhà đầu tư lẻ mua cổ phiếu. Trong ngày Thứ Ba, 30 Tháng Sáu vừa qua, trong lúc thị trường đã tụt giảm hơn hai tuần, trang mạng thepaper.cn đã cho chiếu một hoạt họa hình một bà lên tiếng cảm ơn nhà nước đang hỗ trợ thị trường chứng khoán. Bà này cũng tố cáo “các thế lực thù địch ngoại quốc” đang ngấm ngầm phá thị trường chứng khoán Trung Quốc! Trang thepaper.cn do đảng Cộng Sản chỉ huy, có nội dung nhắm vào giới trẻ. Phim hoạt họa này lập tức được truyền đi trên các mạng nhiều người vào nhất là Weibo và WeChat. Nhiều công dân mạng đã hùa theo, chỉ trích “bàn tay ngoại quốc an thiệp,” trong đó tên của công ty đầu tư Mỹ Goldman Sachs đã được nêu ra.

Cũng trong ngày Thứ Ba, Hiệp Hội Các Quỹ Ðầu Tư Trung Quốc, một cơ quan chế độ đảng Cộng Sản cầm đầu, công bố một thư ngỏ kêu gọi các quỹ đầu tư hãy đoàn kết cùng nhau giúp ổn định thị trường! Nói cách khác, họ khuyến khích mọi người Trung Hoa hãy ngưng bán các cổ phiếu, và hãy mua, vì lòng yêu nước! Với các hành động khuyến khích rầm rộ này, chỉ số các thị trường đã tăng lên bất ngờ, được một thời gian; nhưng không kéo dài.

Ðảng Cộng Sản Trung Quốc đã dùng một thủ đoạn quen thuộc, là mỗi khi gặp khó khăn lại đổ tội cho “bàn tay ngoại quốc. Bộ máy kiểm duyệt của Bắc Kinh đã làm ngơ cho những tin đồn đại trên được lưu hành, phổ biến trên mạng Internet hơn một ngày. Theo tin Reuters thì phải đợi tới chiều Thứ Tư, Bắc Kinh mới xác định rằng không hề có chuyện công ty Goldman Sachs hoặc các nhà đầu tư ngoại quốc nào đã lũng đoạn thị trường Trung Quốc! Hoàn Cầu Thời Báo viết rằng “Vốn ngoại quốc chỉ đóng vai một phần nhỏ trong cả thị trường. Không có dấu hiệu nào cho thấy người ngoại quốc bán ‘short,’ tức là mượn cổ phiếu để bán trong khi chờ thị trường xuống giá.”

Những nhà đầu tư lẻ chiếm 80% các hoạt động mua bán cổ phiếu, khác hẳn với thị trường Mỹ, nơi hơn 80% các vụ mua bán trong thị trường là do các công ty tài chánh lớn với số vốn hàng tỷ đô la. Nhiều người đầu cơ vay tiền mua cổ phiếu để đẩy giá lên, chờ đến ngày bán tháo chạy trước khi giá xuống. Trên thị trường có loại các cổ phiếu A chỉ các công dân Trung Quốc mới được mua, loại này lên giá cao nhất khiến cho giá một cổ phần lớn gấp 50 đến 100 lần lợi nhuận đã đạt được trong năm trước, tiếng nhà nghề gọi là tỷ số P/E (Price/Earnings). Cùng thời gian đó, tỷ số P/E của những cổ phần khác chỉ lên tới 10 lần.

Dù chỉ có dưới 10% dân Trung Hoa tham dự thị trường chứng khoán, nhưng con số cũng lên tới hàng trăm triệu. Hiện nay nhiều nhà đầu tư mất tiền đã coi chính Ðảng Cộng Sản chịu trách nhiệm; vì đảng đã khuyến khích người dân đi mua cổ phiếu. Hàng chục triệu các nhà đầu tư lẻ đã mất tiền và có thể đã mất hết những món tiền dành dụm suốt đời. Ðây là một rủi ro chính trị cho cả đảng Cộng Sản vì những người này cũng thuộc giai cấp trung lưu xưa nay vẫn ủng hộ đảng. Họ không những oán trách đảng Cộng Sản để cho thị trường sụp đổ khiến họ mất tiền, mà còn oán đảng đã khuyến khích họ bỏ tiền vào một “sòng bạc” là thị trường chứng khoán.

Trong tuần tới, trước khi thị trường mở cửa, đảng Cộng Sản Trung Quốc sẽ đưa ra nhiều biện pháp trấn an và nâng giá thị trường. Nói cách khác, họ sẽ bơm thêm hơi vào một trái bóng mong manh, có thể chỉ còn chờ tới ngày trái bóng nổ lớn hơn. Trong khi chờ đợi, Bắc Kinh sẽ mở cuộc điều tra để truy tố một số người đầu cơ thị trường để tìm ra người chịu tội thay cho đảng cộng sản.

Vụ sút giảm của thị trường Trung Quốc sẽ không ảnh hưởng lớn đến kinh tế thế giới. Thứ nhất, dù số người mất tiền sẽ bớt chi tiêu nhưng họ chỉ bớt mua các món hàng xa xỉ; cho nên nói chung, số tiêu thụ của hơn một tỷ người Trung Hoa sẽ không thay đổi. Hơn nữa, giá cổ phiếu tụt giảm lần này là một hiện tượng tự nhiên, đã được giới đầu tư quốc tế chờ đợi. Khi nền kinh tế một nước giảm bớt tốc độ tăng trưởng và các doanh nghiệp cũng bớt kiếm lời thì không có lý do nào để thị trường chứng khoán tăng lên hàng 40% hay 90% như ở Thượng Hải và Thẩm Quyến trong sáu tháng qua. Ngày Thứ Sáu, thị trường chứng khoán Hồng Kông cũng xuống theo lục địa nhưng nhẹ hơn nhiều, còn các thị trường Mỹ và Châu Âu chỉ mất từ 0.1% đến 0.4%.

Nhưng ông Tập Cận Bình sẽ còn lo. Bắc Kinh đã tìm đủ cách để giữ giá các cổ phiếu mà không quan tâm đến hậu quả lâu dài. Theo tiên đoán của Oxford Economics, một công ty nghiên cứu, thì giá chứng khoán ở Trung Quốc sẽ giảm thêm chừng 35% nữa mới vào thế quân bình, phản ảnh đúng tình hình kinh tế. Tức là giới đầu tư Trung Quốc có thể sẽ mất hơn một ngàn tỷ đô la nữa. Trong lúc đang lo củng cố quyền hành, như vụ đưa tập đoàn Chu Vĩnh Khang ra tòa về tội tham nhũng mới đây, chắc Tập Cận Bình không muốn thấy thị trường giảm sút thêm nữa, tạo cơ hội cho các đối thủ chính trị có cơ hội phản công, lật ngược thế cờ.

Chính trị VN qua chuyến đi Mỹ của ông Trọng

Tổng bí thư ĐCSVN, ông Nguyễn Phú Trọng tiếp cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton tại trụ sở văn phòng Trung ương ĐCSVN hôm 02/7/2015.

Chuyến đi làm việc của ông Nguyễn Phú Trọng, và trước đó của các ông Phạm Quang Nghị và Trần Đại Quang là những chuyến đi lần đầu tiên của một Tổng Bí thư, Bí thư Thành ủy Hà nội, và Bộ trưởng Bộ Công An đến Mỹ.

Rõ ràng đây là những sự kiện quan trọng, nhưng quan trọng đến mức nào thì cần phải bàn. Phân tích chính trị Việt Nam khó vì thiếu thông tin xác thực. Nhưng điều này không ngăn cản chúng tôi đưa ra một số nhận xét dưới đây, dựa trên năm yếu tố hay xu hướng căn bản trong chính trị và quan hệ đối ngoại của Việt Nam trong những năm gần đây.

Xin phép được tiết lộ trước kết luận của bài viết: Nói chung chúng tôi không đánh giá cao chuyến đi của ông Trọng.

Năm yếu tố hay xu hướng căn bản trong chính trị và quan hệ đối ngoại của Việt Nam là:

Thứ nhất, đấu đá tranh giành đặc quyền đặc lợi giữa các phe nhóm và cá nhân lãnh đạo các cấp ở Việt Nam ngày càng lớn về quy mô và mức độ. Trong thời điểm chuẩn bị Đại Hội Đảng như hiện nay, với cơ cấu nhân sự nhiệm kỳ tới là mục tiêu, việc đấu đá còn gay gắt hơn.

Thứ hai, trong chóp bu Đảng Cộng sản có nhiều người còn trung thành với chủ nghĩa Mác-Lê nin, xem Trung Cộng về căn bản là đồng minh chiến lược trong khi cảnh giác cao đối với Mỹ. Ông Trọng rõ ràng là một người trong nhóm này.

Thứ ba, ‘tiền và mafia’ ngày càng ‘lũng đoạn’ chính trị Việt Nam, chi phối hầu hết những vấn đề quan trọng từ việc bổ nhiệm nhân sự cho đến quyết sách ngoại giao. Các thế lực có tiền gồm chính phủ nước ngoài, các công ty ngoại quốc lớn, và giới tư bản đỏ cấu kết với các lãnh đạo Đảng.

Thứ tư, chính sách quân sự của Trung Quốc đang gây áp lực lớn lên chính trị Việt Nam. Áp lực từ dưới lên và từ trong ra đòi hỏi Đảng Cộng sản có lập trường cứng rắn hơn về vấn đề biển đảo. Áp lực này đang tạo ra phân hóa sâu sắc trong nội bộ Đảng này.

Và thứ năm, về quan hệ Mỹ-Việt, một số chính khách lớn của Mỹ như Thượng Nghị Sĩ John McCain xem Việt Nam là một đối tượng hợp tác quan trọng trong việc ngăn cản Trung Quốc bành trướng thế lực ở Á châu.

null
Đại tướng Trần Đại Quang, vừa thăm Mỹ trong đầu năm 2015, trong chuyến thăm đầu tiên của một Bộ trưởng Công an Việt Nam tới Mỹ.

Dĩ nhiên những người ủng hộ Việt Nam ở Mỹ, kể cả ông McCain, không đủ quyền tự ý quyết định quan hệ Mỹ-Việt, vì có nhiều chính khách khác muốn bắt Việt Nam phải trả giá cho những vi phạm nhân quyền. Về mặt quyền lợi quốc gia, Mỹ cũng có nhiều đồng minh lâu năm khác ở Á châu, nên Việt Nam không phải là ‘lá bài’ chủ yếu hay duy nhất.

Lý do có chuyến thăm

Trên đây là những xu hướng căn bản của nền chính trị và quan hệ đối ngoại của Việt Nam hiện nay mà chúng ta có thể ít nhiều chứng thực từ các nguồn thông tin khác nhau.

Những xu hướng này giúp trả lời hai câu hỏi sau đây.

Thứ nhất, tại sao Washington mời ông Trọng?

Tổng thống Barack Obama, lãnh đạo Đảng Cộng Hòa, giới chức quốc phòng, và các nhóm lợi ích đại diện cho một số đại công ty của Mỹ muốn Quốc Hội Mỹ thông qua Hiệp định Thương mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP).

Hai trong những trở ngại chính liên quan đến Việt Nam là việc Hà Nội không cho công nhân quyền tự do lập công đoàn và thành tích vi phạm nhân quyền cao của Việt Nam.

Mời ông Trọng và ông Quang sang Mỹ là có ý định cho thấy Mỹ công nhận quyền lãnh đạo của Đảng Cộng sản và không có mưu đồ chuyển hóa Việt Nam như họ lo sợ.

Qua việc bày tỏ thiện chí, chính quyền Obama có thể thuyết phục Bộ Chính trị chấp nhận viết vào Hiệp định TPP một vài câu ‘mơ hồ’ về cải thiện nhân quyền ở Việt Nam để Quốc Hội Mỹ dễ chấp thuận hơn.

Washington cũng có thể hy vọng công an Việt Nam thả một vài nhân vật đối kháng và giảm bớt việc bắt bớ đàn áp trong một giai đoạn nào đó.

Có thể tiên đoán Washington sẽ đạt được những mục tiêu khiêm tốn trên.

Thứ hai, vì sao Việt Nam nhận lời?

Tại sao ông Trọng (và trước đó là Nghị và Quang) nhận lời đi Washington?

Áp lực từ Trung Quốc và đấu đá nội bộ là những lý do chủ yếu.

Vụ Trung Quốc đặt giàn khoan năm ngoái đã làm yếu thế phe thân Trung Quốc ở Việt Nam.

Chuyến đi của ông Trọng chỉ là một chiến thuật ‘be bờ’, ‘cố thủ’, theo tác giả.

Nhiều nhà quan sát cho rằng thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng là đối thủ của ông Trọng và có nhiều khả năng sẽ thắng thế trong cuộc tranh giành chức vụ tổng bí thư nhiệm kỳ sắp tới, dù ông Trọng muốn dành chức này cho ông Nghị.

Còn sớm để nhận định

Chúng tôi cho rằng còn hơi sớm để nhận định.

Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản vẫn còn thế lực rất lớn so với Ban Chấp hành Trung ương, đặc biệt là trong vấn đề cơ cấu nhân sự trong mỗi nhiệm kỳ Đại Hội Đảng.

Ông Trọng và Nghị vẫn còn ưu thế, mặc dù phải dè dặt hơn.

Chuyến đi Mỹ của hai ông vì vậy có tác dụng giảm bớt áp lực chính trị đối nội và đối ngoại, lấy lại thế chủ động trong vấn đề quan hệ với Trung Quốc để bảo vệ vị thế của phe nhóm trong kỳ Đại Hội tới.

Là cán bộ tuyên huấn chuyên nghiệp trong bộ máy công chức với tầm nhìn và năng lực hạn chế, ông Trọng không thể và thực sự chưa bao giờ tạo ra đột phá.

null

Chuyến đi của ông chỉ là một chiến thuật be bờ cố thủ cho qua Đại Hội.

Ông Trọng có thể hài lòng với chuyến đi, như ông từng tuyên bố sau khi đi Vatican về: “Mình phải như thế nào người ta mới mời chứ!”

Nhưng áp lực từ Trung Quốc và đấu đá nội bộ rõ ràng sẽ không giảm, đòi hỏi ông phải tiếp tục cố gắng hơn.

Nhìn xa hơn chuyến đi, những xu hướng căn bản của chính trị Việt Nam cho phép chúng tôi tiên đoán ba điều sau đây:

Thứ nhất, Hiệp định Thương Mại Xuyên Thái Bình Dương (TPP) sẽ được thông qua, nhưng kinh tế Việt Nam ngày càng lệ thuộc Trung Quốc nhiều hơn;

Thứ hai, chiến tranh Việt-Trung sẽ không xảy ra dù Trung Quốc ngày càng lấn lướt;

Và thứ ba, lệnh cấm vận vũ khí sát thương của Mỹ sẽ được giỡ bỏ phần lớn, nhưng quan hệ đồng minh thực sự giữa Việt Nam và Mỹ vẫn xa vời.

Nếu những tiên đoán trên chứa đựng nghịch lý, điều đó không phải ngẫu nhiên, mà do chúng phản ánh những mâu thuẫn sâu sắc và sự bế tắc của nền chính trị Việt Nam.

Bài viết thể hiện văn phong và phản ánh quan điểm riêng của tác giả, một nhà nghiên cứu từ Khoa Chính trị, Đại học Oregon, Hoa Kỳ.

@bbc

Nguyên đại sứ Lê Công Phụng: Cả Hoa Kỳ và TQ đều cần đến vị trí của VN

20 nam quan he Viet Nam - Hoa Ky: "Ca hai deu hai long"

Nguyên thủ hai nước, Chủ tịch nước Trương Tấn Sang và Tổng thống Obama đều khẳng định cam kết thúc đẩy hơn nữa quan hệ hợp tác giữa hai nước. Ảnh: TTXVN

Theo ông Lê Công Phụng, nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, sự gắn kết lớn nhất, xuyên suốt nhất trong quá trình phát triển mối quan hệ giữa hai nước chính là lợi ích của mỗi dân tộc.

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm bình thường hóa quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ (1995 – 2015), Báo điện tử Một Thế Giới đã có cuộc phỏng vấn ông Lê Công Phụng – nguyên Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Hoa Kỳ, nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Ngoại giao.

Mối quan hệ như vậy rất phù hợp với sự phát triển của thời đại

-PV: Nhìn lại 20 năm quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ, ông đánh giá như thế nào về những điều đã đạt được trong quan hệ về các mặt giữa hai nước?

-Ông Lê Công Phụng: Nhìn lại 20 năm, cả Hoa Kỳ và chúng ta đều rất hài lòng. Hai mươi năm, theo tôi, điều quan trọng nhất chính là hiểu biết sâu sắc lẫn nhau và hai bên đều có những lợi ích của mình. Thứ hai là những điểm bất đồng được thu hẹp đáng kể. Có những vấn đề giải quyết được nhưng cũng có những vấn đề khi không kiểm soát được thì khoanh vùng lại không cho bất đồng ngày càng nhiều thêm. Thứ ba là hiệu quả quan hệ giữa hai bên ngày càng sâu, rộng và hết sức có hiệu quả trong quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ.

Có thể nói quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ trong 20 năm qua, đối với chúng ta, từ những người dân cho đến các cấp lãnh đạo, đều hài lòng vì chúng ta đã có những bước đi tốt; phía Mỹ cũng có những bước đi tích cực.

Càng vào lúc này khi khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang sôi động thì càng cho thấy một điều, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ phát triển như vậy rất phù hợp với sự phát triển của thời đại.

Nếu quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ không phát triển đến mức như bây giờ thì có lẽ với tình hình hiện nay, quan hệ hai nước sẽ gặp rất nhiều khó khăn; bởi lẽ với quan hệ hiện nay, trước những sự phát triển năng động và sự xáo trộn của tình hình, mối quan hệ như vậy tạo cho hai bên sự thuận lợi hơn trong việc đối phó với những bất lợi.

Về tương lai, tôi cho rằng cả Việt Nam và Hoa Kỳ đều muốn và rất quyết tâm đẩy mạnh hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực.

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng sắp sang thăm Hoa Kỳ. Đó là thêm một bước, một mốc đánh dấu cho sự phát triển mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ và cũng là đà cho hai nước đẩy nhanh hơn nữa tiến trình hợp tác trong những lĩnh vực mà cả hai bên đều có lợi.

-Với tình hình quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ hiện nay, những tuyên bố về việc xoay trục chiến lược sang châu Á – Thái Bình Dương cũng như sự xuất hiện của Hoa Kỳ tại khu vực biển Đông, rồi Hiệp định TPP đang được đàm phán… liệu có là những yếu tố thúc đẩy mạnh hơn quan hệ giữa hai quốc gia?

Nước bé luôn chịu thiệt thòi, nhưng…

-Ông Lê Công Phụng: Sự phát triển quan hệ phải xuất phát từ lợi ích của hai bên, nhu cầu của hai bên. Hoa Kỳ từ thời ông Bush đã tuyên bố quay trở lại Đông Nam Á. Đến thời ông Obama thì phát triển mạnh hơn và chuyển sang tên khác là xoay trục chiến lược sang châu Á – Thái Bình Dương. Tuy nhiên về chất thì không thay đổi. Đây thực sự là cuộc cạnh tranh chiến lược rất khốc liệt giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.

Sự cạnh tranh đó ngày càng gay gắt và kéo dài. Chúng ta là nước nhỏ, nằm trong khu vực rất dễ bị kẹt trong việc cạnh tranh vị trí cường quốc giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc. Nước bé bao giờ cũng có những sự thiệt thòi.

Nhưng chúng tôi cho rằng cả Hoa Kỳ và Trung Quốc đều cần đến vị trí của Việt Nam. Hoa Kỳ muốn xoay trục thì phải dựa vào ASEAN, dựa vào Việt Nam. Trung Quốc muốn mở rộng ra, phá bỏ sự xoay trục của Hoa Kỳ thì cũng không thể không có mối quan hệ tốt với Việt Nam.

Do đó, Việt Nam có thách thức nhưng cũng có cơ hội, nếu chúng ta biết vận dụng chính sách đúng đắn thì thế kẹt có thể được giải tỏa, lợi thế có thể được tận dụng tốt.

Sự cạnh tranh ấy làm cho khu vực nóng lên, khiến Việt Nam bị tác động. Mà Việt Nam lại cần ổn định để phát triển. Việt Nam và Hoa Kỳ có những chia sẻ với nhau về ý tưởng duy trì hòa bình, ổn định. Và như vậy, hai nước phải tăng cường hợp tác để giữ được những yếu tố này.
20 nam quan he Viet Nam - Hoa Ky:
 Nguyên đại sứ VN tại Hoa Kỳ Lê Công Phụng

-Có người nói người Mỹ khó hiểu. Ông nghĩ sao về quan niệm đó?

-Ông Lê Công Phụng: Tôi cho rằng nói người Mỹ khó hiểu cũng có lý nhất định, tuy nhiên khi làm việc với người Mỹ thì tôi không thấy khó hiểu lắm. Bởi lẽ Hoa Kỳ đã là siêu cường suốt mấy thập niên và hiện nay là siêu cường duy nhất.

Họ là nước hàng đầu thế giới về kinh tế, khoa học – kỹ thuật, quân sự… nên suy nghĩ của họ theo kiểu siêu cường chứ không phải theo những nước bình thường. Hiểu được suy nghĩ của họ là khó đấy. Suy nghĩ của họ mang tính chiến lược.

Chúng ta cũng suy nghĩ tính chiến lược nhưng chiến lược của chúng ta trong một vùng nhỏ thôi nên nói khó hiểu không hẳn là đúng. Có thể do họ suy nghĩ lớn quá mà chúng ta chưa quen với kiểu suy nghĩ của một nước lớn nên hiểu họ khó chứ không phải khó hiểu.

-Có lẽ vì thế mà đã có một nhà ngoại giao nói rằng Hoa Kỳ cần Việt Nam nhưng không giống cái cách mà Việt Nam cần Hoa Kỳ… 

-Ông Lê Công Phụng: Hoa Kỳ cần Việt Nam để phục vụ chiến lược của họ, cụ thể phục vụ cho chiến lược xoay trục của họ. Còn chúng ta cần Hoa Kỳ đóng góp vào việc duy trì hòa bình và sự ổn định của khu vực; hỗ trợ các nước ASEAN mạnh lên.

Đó là cách định hướng khác nhau chứ không phải hai bên có sự bất đồng trong việc duy trì hòa bình, ổn định.

Vấn đề ở đây là nước lớn thì chiến lược lớn. Nước nhỏ thì chiến lược gọn. Vì thế nhu cầu của hai nước là khác nhau.

-Cho đến thời điểm này, có thể nói ông là một trong những người Việt Nam hiểu người Mỹ. Nhìn lại 20 năm qua, ông có cho rằng có điều nào đó Việt Nam chưa hiểu rõ về Hoa Kỳ và Hoa Kỳ chưa hiểu rõ về Việt Nam không?

-Ông Lê Công Phụng: Có thể hiểu chưa hết chứ không có sự hiểu sai, kể cả về vấn đề dân chủ, nhân quyền, vấn đề diễn biến hòa bình. Cũng không thể nói là ai đó hiểu người Mỹ một cách sâu sắc. Thế giới này cũng vậy chứ không chỉ riêng người Việt Nam.

Hiện nay, cả người dân và lãnh đạo Việt Nam đều có nhận thức tương đối nhất quán về chiến lược, chính sách và cách hành xử của Hoa Kỳ. Nếu chúng ta hiểu được Hoa Kỳ càng sâu thì càng tốt. Đó là cả một quá trình chứ không đơn giản.

-Dù Việt Nam – Hoa Kỳ còn có những điểm khác nhau về thể chế chính trị, về sự chênh lệch trình độ phát triển kinh tế nhưng trong 20 năm qua, như ông nói, cả hai nước đều hài lòng về mối quan hệ này. Là một nhà ngoại giao, theo ông, sợi chỉ đỏ xuyên suốt quá trình này là gì?

-Ông Lê Công Phụng: Sự gắn kết lớn nhất, xuyên suốt nhất trong quá trình phát triển quan hệ hai nước chính là lợi ích của mỗi dân tộc. Chúng ta có lợi ích khi thúc đẩy quan hệ với Hoa Kỳ và chính Hoa Kỳ cũng có nhu cầu thúc đẩy quan hệ với Việt Nam.

Không có lý do gì để Hoa Kỳ chống lại Việt Nam và không có lý do gì để chúng ta là kẻ thù truyền kiếp với Hoa Kỳ.

Trong 20 năm qua, quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ đã đổi thay rất lớn kể cả về kinh tế, giáo dục, an ninh và hòa bình khu vực. Mà chủ trương của chúng ta hiện nay là đa phương hóa, đa dạng hóa và tăng cường hội nhập.

Như tôi đã nói, Việt Nam quan hệ với Hoa Kỳ là đi một bước dài trong quá trình hội nhập với cả thế giới.

-Nhìn lại những dấu mốc trong 20 năm quan hệ giữa hai nước, theo ông, hai nước đã từng bỏ lỡ những cơ hội nào khiến cho mối quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ có thể tốt đẹp hơn so với hiện nay?

-Ông Lê Công Phụng: Cá nhân tôi nghĩ rằng về cơ bản hai bên đi đúng đường nhưng cũng bỏ đi nhiều cơ hội. Sau chiến tranh, chúng ta và Hoa Kỳ cũng đã bỏ lỡ một số cơ hội khi Hoa Kỳ rất muốn quan hệ với Việt Nam và Việt Nam cũng muốn gia nhập ASEAN sớm hơn.

Đó không phải là lỗi của bên nào mà là sự biến chuyển về mặt nhận thức. Nếu Hoa Kỳ bỏ cấm vận Việt Nam sớm hơn, quan hệ đối ngoại với Việt Nam sớm hơn thì có lẽ thù hận sẽ ít hơn.

Sự chậm trễ này làm cho hội chứng về chiến tranh sâu sắc hơn trong suy nghĩ của người Việt Nam và trong suy nghĩ của Mỹ. Nó tạo ra cản trở rất vô hình nhưng không thể tránh khỏi trong việc thúc đẩy quan hệ.

-Ông có nghĩ vì lý do đó mà có người Việt Nam sợ Hoa Kỳ, và có những người Mỹ e ngại Việt Nam?

-Ông Lê Công Phụng: Tôi không cho rằng Việt Nam sợ Hoa Kỳ và hội chứng chiến tranh đã giảm dần đi. Còn có những người Mỹ vẫn có sự thâm thù với Việt Nam. Những thâm thù từ trong chiến tranh, tư tưởng chống cộng sản vẫn còn tồn tại nên họ chống mình chứ không sợ mình.

-Vậy theo ông, tính cách nào ở người Việt Nam khiến Hoa Kỳ “khoái” nhất để chơi với chúng ta?

-Ông Lê Công Phụng: Người Việt Nam cởi mở, hào sảng. Đó là cái họ thấy cần. Họ phá, giết, rải chất độc da cam… như vậy nhưng người Việt Nam không thù hận, không tẩy chay Hoa Kỳ.

Người Việt Nam cũng thấy rõ đấu tranh bảo vệ độc lập chủ quyền là quyết liệt nhưng khi đã vào hợp tác thì vẫn làm tới nơi tới chốn. Hoa Kỳ thấy điều đó thì quý Việt Nam. Một lý do nữa, rất vô hình, là vai trò và vị trí của Việt Nam rất có lợi cho Hoa Kỳ.

-Xin trân trọng cảm ơn ông!

Tuấn Nam (thực hiện)

TBT Việt Nam ‘muốn nói chuyện thẳng thắn với Mỹ’

Ông Nguyễn Phú Trọng nói muốn có “thảo luận cởi mở, thẳng thắn” khi gặp Tổng thống Obama tại Nhà Trắng.

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam có phần trả lời bằng văn bản với một số cơ quan truyền thông Mỹ hôm thứ Sáu.

Trả lời Bloomberg qua văn bản, ông Trọng nói: “Tôi hy vọng đây là cơ hội để hai phía thảo luận cởi mở và thẳng thắn về những vấn đề còn khác biệt.”

“Điều này sẽ tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thu hẹp khác biệt và dần dần xây dựng niềm tin giữa chúng ta để tăng thêm thực chất và hiệu quả cho quan hệ lâu dài giữa hai nước.”

Còn khi trả lời báo Wall Street Journal bằng văn bản, ông Trọng mô tả Hoa Kỳ là lực đẩy giúp ổn định trong vùng.

Ông cũng hoan nghênh các động thái của Mỹ nhằm giải quyết tranh chấp Biển Đông thông qua biện pháp hòa bình.

Bình luận với Wall Street Journal, tiến sĩ Jonathan London, từ Đại học Thành thị Hong Kong, nói: “Việc ông Trọng, người nắm giữ ý thức hệ của đảng, đi Mỹ cho thấy Việt Nam đang có sự tái cân bằng chiến lược.”

Chuyến thăm Mỹ của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản đánh dấu 20 năm bình thường hóa quan hệ Mỹ – Việt.

Ông Trọng sẽ có cuộc gặp với Tổng thống Barack Obama tại Nhà Trắng.

Trong phần trả lời được Bloomberg trích dẫn, ông Trọng nói: “Đây là cơ hội tốt để nhìn lại quá khứ, trao đổi quan điểm về tương lai và cùng nỗ lực vì tình bạn và sự hợp tác lâu dài dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau và tôn trọng chính thể của nhau.”

Ông cũng nói trong chuyến thăm Mỹ, ông sẽ thảo luận về Hiệp định Đối tác Kinh tế Chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), hợp tác an ninh và thay đổi khí hậu.

Ban Đối ngoại TƯ Đảng Cộng sản nói ông Nguyễn Phú Trọng sẽ thăm chính thức Hoa Kỳ từ 6 đến 10/7.

Tháp tùng Tổng Bí thư là đoàn gồm 2 ủy viên Bộ Chính trị: Phó Chủ tịch QH Tòng Thị Phóng và Bí thư Thành ủy TP.HCM Lê Thanh Hải; Chánh văn phòng TƯ Đảng Trần Quốc Vượng, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh, Trưởng Ban Đối ngoại TƯ Hoàng Bình Quân; các Bộ trưởng KH-ĐT Bùi Quang Vinh, Công thương Vũ Huy Hoàng; Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình; Thứ trưởng Quốc phòng Nguyễn Chí Vịnh và Thứ trưởng Công an Tô Lâm; trợ lý Tổng bí thư Hồ Mẫu Ngoạt, Đại sứ tại Hoa Kỳ Phạm Quang Vinh.

@bbc

Những chuyện ngược đời trong nền giáo dục Mỹ

Một người Việt Nam lần đầu tiên tìm hiểu nền giáo dục Mỹ chắc chắn ngỡ ngàng và cảm thấy có nhiều chuyện ngược đời. Dưới đây tôi xin kể năm trong số đó.

1.

Chuyện ngược đời đầu tiên là trẻ em Mỹ không cần trường. “Không cần” theo nghĩa đen, chứ không phải một cách nói ví von hoa mỹ về một thực tế khác cũng ngược đời nếu so với giáo dục Việt Nam: nhà trường chỉ là một thành phần, cho dù là một thành phần quan trọng, trong một phức hợp xã hội có nhiệm vụ giáo dục những công dân Mỹ tương lai. Nhà trường không và cũng không thể thay thế được gia đình, cộng đồng sinh hoạt, các đoàn thể, các tổ chức tôn giáo, văn học nghệ thuật, viện bảo tàng, lễ hội, các phương tiện thông tin đại chúng, các hoạt động thể thao…”Không cần” ở đây có nghĩa là trẻ em Mỹ có thể học ở nhà, theo chế độ homeschooling (học tại gia).

Chế độ “Học tại nhà” (Home schooling) cho phép cha mẹ tự giáo dục con cái thay vì cho chúng đến trường mà không yêu cầu phải có chứng chỉ gì đặc biệt. Nhiều người Mỹ cho rằng đó là cách để trẻ em có thể phát huy tính tự lập, chủ động trong cả 365 ngày chứ không chỉ tiếp nhận kiến thức một cách thụ động trong những lúc đến trường. Đó là một nguyên lý giáo dục khác hẳn, dựa trên quan điểm là mọi bậc cha mẹ đều có thể giúp đỡ con cái học tại nhà. Nhiều gia đình không hề sử dụng các tài liệu hướng dẫn hay chương trình giảng dạy chính thức, mà căn cứ và thiên hướng và phong cách cá nhân của trẻ em để áp dụng các phương pháp và nội dung cụ thể. Ngay cả trong trường hợp có sử dụng các tài liệu hướng dẫn, thời gian học tập hàng ngày cũng không kéo dài quá vài tiếng đồng hồ, thời gian còn lại dùng để du lịch, biểu diễn, tham quan, đọc sách, tiến hành các dự án nghiên cứu hay tham gia hoạt động từ thiện. Hiện nay có khoảng 1 triệu gia đình ở Mỹ áp dụng và theo thống kê đang tăng lên khoảng 15% mỗi năm.

2.

Chuyện ngược đời thứ hai là nếu đến trường, trẻ em Mỹ cũng không theo một chương trình thống nhất. Ở Mỹ, chương trình học của các trường phổ thông không chỉ khác nhau tuỳ theo các bang mà còn khác nhau tuỳ theo từng vùng, từng quận, thậm chí tuỳ theo từng trường. Rất nhiều người không biết rằng rất nhiều học sinh Mỹ không hề biết gì về thuyết Darwin. Ở một số địa phương, đặc biệt là tại các bang ở miền Nam, do ảnh hưởng mạnh mẽ của Thiên Chúa Giáo, giảng dạy thuyết Darwin thậm chí còn bị coi là phi pháp.

Vì không học theo một giáo trình thống nhất, trình độ của học sinh khi tốt nghiệp trung học rất khác nhau. Chính vì lẽ đó, ở năm thứ nhất, các trường đại học Mỹ thường có 3 môn bắt buộc là Học nghĩ, Học nói và Học viết. Trong số 18 sinh viên lớp Học viết (English 101) do tôi phụ trách, có những sinh viên hiểu biết rất rộng và sâu, nhưng cũng có sinh viên thậm chí viết tiếng Anh còn sai chính tả và ngữ pháp. Tuy vậy, họ có một điểm chung là rất tự tin. Đó là kết quả của một triết lý giáo dục mang tính dân chủ. Việc chấm điểm, chẳng hạn. Nếu ở ta chấm điểm là biện pháp nhằm xếp loại học sinh và đánh giá giáo viên, điều cuối cùng dẫn giáo viên đến tình trạng chạy theo thành tích và rất nhiều học sinh đến tâm lý tự ti. Không tự ti sao được khi một đứa trẻ từ lớp 1 đến lớp 12 luôn luôn đội sổ, và điều đó được công bố cho tất cả bạn bè cùng lớp. Ở Mỹ, việc chấm điểm là vấn đề tế nhị, thường là giữ kín. Nó là cơ sở để học sinh tự biết mình và để giáo viên điều chỉnh phương pháp giáo dục với từng học sinh. Nhà trường Mỹ luôn cố gắng để học sinh không cảm thấy thua chị kém em. Ngay cả thi tốt nghiệp phổ thông cũng không có vai trò quan trọng như ở Việt Nam hay ở Châu Âu. Có thể nói, nhà trường ở Mỹ là nhà trường không nhằm mục đích thi cử.

3.

Chuyện ngược đời thứ ba là các trường phổ thông của Mỹ không có sách giáo khoa chung trong cả nước. Việc lựa chọn các loại sách để dạy trong nhà trường thuộc thẩm quyền của cơ quan chuyên trách địa phương và nhà trường, nhưng vai trò cá nhân của giáo viên và ý kiến của phụ huynh cũng rất quan trọng. Chẳng hạn, cuối tháng 9 năm 2003, khi tôi vừa đến Normal, cuốn sách nổi tiếng của nhà văn Hoa Kỳ đoạt giải Nobel John Steinbeck, “Of Mice and Men” (Hoàng Ngọc Khôi và Nguyễn Phúc Bửu dịch là “Của chuột và người”), cùng hai tác phẩm kinh điển khác là “The Adventures of Huckleberry Finn” (Những cuộc phiêu lưu của Huckleberry Finn) của Mark Twain và “To Kill a Mockingbird” (Giết chết một con chim Mocking) của Harper Lee, bị cha mẹ học sinh các trường trung học phản đối và đòi đưa ra khỏi chương trình văn học. Hai trường trung học Normal Comunity High School và Normal West High School phải thành lập một chuyên ban, bao gồm hiệu trưởng, một chuyên gia thông tin đại chúng và một giáo viên, để nghiên cứu và trả lời phụ huynh học sinh. Bà Tripp, phụ huynh học sinh và là tác giả một trong hai lá thư khiếu nại, phê phán cuốn sách của John Steinbeck là chứa đựng thái độ kỳ thị chủng tộc, ngôn ngữ thô tục và báng bổ, “không thể hiện các giá trị truyền thống”, “gây phản cảm” đối với con gái bà. Đây không phải là trường hợp cá biệt. Năm 1992, khi một nhóm độc giả ở bang Ohio chỉ ra 108 chỗ tục tĩu, 12 chỗ chứa đựng thái độ kỳ thị chủng tộc và 45 đoạn báng bổ Chúa, cuốn sách này đã bị buộc đưa ra khỏi chương trình của một trường phổ thông địa phương. Ngay sau đó, 150 nhà giáo, sinh viên và phụ huynh học sinh đã tổ chức một cuộc hội thảo ca ngợi giá trị của cuốn sách, cuối cùng nó được đưa trở lại chương trình. Mùa hè năm 2003, Hội đồng giáo dục quận Coffee County (Bang Georgia) cũng phải tiến hành thẩm định vấn đề “ngôn ngữ dung tục” của cuốn sách “Of Mice and Men” khi có khiếu nại của một số phụ huynh học sinh. Đầu năm 2003, Hội đồng nhà trường quận George County ở Lucedale (Bang Mississippi) đã nhất trí loại “Of Mice and Men” cùng hai cuốn sách khác ra khỏi chương trình.

4.

Chuyện ngược đời thứ tư là coi nhà trường nhưdoanh nghiệp. Nếu như ở Việt Nam, cho đến nay thương mại hoá giáo dục vẫn gây tranh cãi và bị nhiều người coi là tồi tệ, thì ở Mỹ nó đang tồn tại như một cái gì đó hết sức tự nhiên.

Khác với Việt Nam, các trường đại học Mỹ nói chung không có thi đầu vào. Quan điểm của họ rất đơn giản: học tập là quyền chính đáng của mọi người, mặc dù xuất phát điểm có thể khác nhau. Nhờ vậy, tất cả những ai có chí đều có thể có cơ hội, ngược lại quốc gia cũng không bỏ phí nhân tài. Vào thập kỷ 1960, số học sinh Mỹ tốt nghiệp phổ thông học tiếp lên đại học chiếm tỷ lệ 60%. Hiện nay, tỷ lệ này có giảm đi, nhưng vẫn đứng đầu thế giới. Nhưng muốn học, phải trả tiền. Khi anh bỏ tiền để mua kiến thức, anh sẽ có ý thức về việc học tập hơn. Còn nếu anh trả tiền mà không học, tức không nhận kiến thức, thì đó cũng là quyền của anh.

Nói vậy, nhưng việc đăng ký học cũng không phải hoàn toàn chỉ có chuyện tiền nong. Một số trường nổi tiếng khá kén chọn sinh viên. Một số bang cũng ưu tiên nhận sinh viên từ bang mình. Còn đối với sinh viên nước ngoài, điểm thi tiếng Anh (TOEFL) đặc biệt quan trọng. Trường Đại học Y khoa là một ngoại lệ. Muốn vào trường, sinh viên phải có bằng tốt nghiệp đại học thuộc một số ngành như sinh hoá, sinh vật…Chương trình kéo dài 4 năm nữa, sau đó phải thực tập từ 2 đến 4 năm. Như vậy, để hành nghề chữa bệnh, cần phải học và thực tập từ 10 – 12 năm!

Việc học tập ở Mỹ rất tốn kém. Mức chi tiêu tối thiểu của một sinh viên ở các trường công, vào khoảng 10 ngàn USD/năm, còn ở các trường tư khoảng 35 ngàn USD. Vì thế, trừ một số người được nhận học bổng hoặc gia đình giàu có, sinh viên Mỹ hầu hết vừa học vừa làm, một số làm việc ngay tại trường.

5.

Chuyện ngược đời thứ năm là bất chấp những chuyện ngược đời vừa kể giáo dục Mỹ vẫn có chất lượng cao nhất thế giới. Bằng chứng là họ kinh doanh giỏi nhất, nghiên cứu khoa học giỏi nhất, đóng phim giỏi nhất, chơi đàn giỏi nhất, hát hay nhất, chơi thể thao giỏi nhất, và ngay cả trong văn học cũng là một trong những nước có nhiều nhà văn đoạt giải Nobel nhất.

Vậy phải chăng chính chúng ta mới là ngược đời?

Theo BÁO DIỄN ĐÀN DOANH NGHIỆP

VN mua súng còn Cuba ‘giã từ vũ khí’

Cuba có dân số trẻ trung, giáo dục và y tế đều đạt tiêu chuẩn tốt

Hồi nhỏ ở Hà Nội tôi đến thăm một người bạn và thấy ảnh ông Fidel Castro treo giữa nhà, nơi trang trọng.

Ba của bạn ấy là bác sỹ, từng đi thăm Cuba, được chụp ảnh chung với ông Fidel và đem về nhiều kỷ vật, hình ảnh từ ‘quốc gia cộng sản anh em’ ở Tây Bán Cầu, theo quan niệm một thời tại Hà Nội.

Gần đây hơn, một lãnh đạo Việt Nam sang thăm Cuba còn nhắc chuyện hai nước ‘bên ngủ bên thức’ canh giữ hòa bình thế giới.

Nhưng từ một thời gian qua, cả Cuba lẫn Việt Nam đều tấp nập tăng cường quan hệ với chính ‘đế quốc Mỹ’, kẻ thù ý thức hệ trong nhiều thập niên của Havana và Hà Nội.

Và các hoạt động đó tăng tốc từng ngày, từng giờ.

Tháng Bảy này Hoa Kỳ và Cuba tuyên bố sẽ mở đại sứ quán của cả hai bên.

Cũng trong tháng, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam đầu tiên sẽ vào Tòa Bạch Ốc, điều chưa từng ai nghĩ có thể xảy ra.

Trước hết ta cần làm rõ bối cảnh của quan hệ nồng ấm Cuba với Hoa Kỳ để có thể gợi ra một số ý cho Việt Nam.

‘Giã từ vũ khí’

Tiến triển trong quan hệ Cuba và Mỹ đã không thể diễn ra nếu không có những chuyển biến rộng hơn ở khu vực Nam Mỹ từ một thập niên qua.

Như ta biết, vấn đề lớn nhất của giới cầm quyền châu Mỹ La tinh từ ngày độc lập khỏi thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha luôn là cái bóng quá to của ‘ông kẹ Hoa Kỳ’.

Trong suốt thế kỷ 20, châu lục giàu đẹp này bị kẹt giữa hai làn đạn ‘thân Mỹ và chống Mỹ’.

Như một anh bạn Colombia ở London nói với tôi, người Nam Mỹ từng “có thể đi từ Mexico City đến Santiago de Chile không cần phiên dịch” nhưng họ “nói cùng ngôn ngữ Tây Ban Nha mà không hề nói chung một thứ tiếng”.

Khắp nơi là xung đột, nội chiến lâu dài, gây rỉ máu toàn xã hội, hoặc biến các cộng đồng thành băng đảng ma tuý.

Các vấn đề giai cấp, tôn giáo, sắc tộc (giữa nhóm gốc Âu và gốc bản địa) rất khác nhau về liều lượng ở mỗi nước nhưng chúng đều bị trộn vào chủ đề phe phái, ‘chống đế quốc’ hay theo Hoa Kỳ để nhận viện trợ.

Các nước Colombia, Argentina, Chilê, Brazil còn chịu ít nhiều ảnh hưởng của phe tả châu Âu (Pháp, Tây Ban Nha, Ý) nhưng Cuba đi theo một hướng khác hẳn, cực đoan hơn là thân Liên Xô.

Khủng hoảng tên lửa Cuba 1962 là bước ngoặt, tạo thêm chia rẽ khu vực.

null
Một thời cách mạng: Fidel Castro bắn súng ở Mexico năm 1956

Phe ủng hộ Fidel Castro cũng có nhưng phe phản đối cho rằng quyết định phiêu lưu của ông ta đã kéo Tây Bán Cầu tới bờ vực hủy diệt.

Hiển nhiên, Hoa Kỳ cũng có đầy trách nhiệm trong công tác hỗ trợ các chính quyền quân phiệt hoặc các nhóm bán vũ trang thiên hữu.

Thái độ bao vây ‘tới cùng’ của Washington sau cuộc cách mạng 1953 cũng là động lực cho Havana càng kiên trì theo Moscow và để kinh tế hòn đảo này rơi vào tình trạng suy sụt vì mô hình lạc hậu.

Nhưng gần đây, tình hình đã biến chuyển.

Trên 600 triệu người dân ở toàn vùng, sống trong hơn 20 xứ sở nói tiếng Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, tiếng Anh, Pháp nếu tính cả một số đảo quốc nhỏ, dần dần bỏ xa ý thức hệ.

Nội chiến Columbia sau 50 năm nay bắt đầu có cơ hội chấm dứt.

El Salvador, một thời là chiến trường hai phe (1979-1992) nay có nền kinh tế tăng trưởng cao (GDP đạt 30 tỷ USD trên 6 triệu dân), thu nhập bình quân gấp bốn lần Việt Nam, nước mà chiến tranh đã chấm dứt hàng chục năm trước vẫn còn cố thoát nghèo.

Nước lớn nhất vùng, Brazil cũng công nghiệp hoá nhanh chóng và vươn lên vị trí cường quốc khu vực với tiếng tăm lên cao trên thế giới: vào nhóm BRIC, đăng cai World Cup và sắp tới là Olympics.

Argentina, nước đậm chất Âu nhất tại khu vực, thì không chỉ có vị tân Giáo hoàng Francis nổi tiếng bình dân mà còn sản sinh ra nhiều ngôi sao thể thao, bóng đá và tennis.

Tư tưởng và tình cảm

Nhưng quan trọng hơn cả là thay đổi trong tư tưởng.

Oliver Stuenkel, một nhà bình luận ở Sao Paulo, Brazil gần đây có nói trên kênh DW của Đức rằng cả châu lục ngày nay “không còn một nhà chính trị cánh tả nào nghiêm túc tin vào thuyết chống Mỹ”.

Thay vào ý thức hệ thiên tả hoặc cộng sản, người ta cần làm ăn, cần đầu tư nước ngoài.

Các phong trào dân quyền và nhân quyền cũng buộc nhiều chính phủ cánh hữu phải cải tổ.

null
Giáo hoàng Francis người Argentina đã tạo động lực mới cho ngoại giao khu vực

Tính thực dụng trong kinh tế, gồm cả nhu cầu thu hút đồng tiền từ Hoa Kỳ, Canada và EU, để cân bằng lại đồng tiền Trung Quốc ngày một mạnh, khiến toàn vùng Nam Mỹ chuyển động.

Trong bối cảnh đó, Cuba vẫn đóng vai trò quan trọng, gần như là ‘chìa khóa’ mở thêm các cánh cửa tâm lý cho Hoa Kỳ vào Nam Mỹ.

Nói như Jacob Parakilas trên trang Prospect, bình thường hóa với Cuba sẽ giúp Hoa Kỳ thêm uy tín và sức mạnh trong bang giao với các nước châu Mỹ La tinh còn lại, nơi dư âm về cuộc cách mạng Cuba vẫn còn được phái tả và người bình dân ngưỡng mộ.

Nhưng nhà Castro cũng có những nhượng bộ cụ thể.

Ông Fidel Castro đã nghỉ và em ông, Chủ tịch Raul Castro, cũng tuyên bố sẽ về hưu năm 2018, mở đường cho một thế hệ lãnh đạo Cuba mới mẻ.

Như vậy, quả là những nhà lãnh đạo quá tuổi thượng thọ của Cuba đã ‘giã từ vũ khí’ vì một tương lai cho quốc gia.

Cuba thậm chí có nhiều cơ hội trở thành giàu có và an toàn, thịnh vượng và dân chủ hóa hơn nhanh nhiều so với Việt Nam.

Dân không đông (11 triệu), đa số trẻ và có đông trí thức gốc Âu, học cao, văn hóa gắn chặt với EU, Bắc Mỹ, họ còn có viễn cảnh nhận nhiều đầu tư (riêng bang Texas dự tính sẽ đổ vào Cuba hàng tỷ USD), nên tôi tin Cuba sẽ cất cánh.

Một khi đã bình thường hóa với Hoa Kỳ, Cuba cũng không phải lo về an ninh nữa vì vùng biển Caribean đã và đang không có tranh chấp, căng thẳng gì.

Cuba vừa mời Total của Pháp vào khai thác dầu khí trong vùng biển của mình và được cả thế giới hoan nghênh.

Cùng lúc, tình hình của Việt Nam lại không được như vậy.

Nhìn từ bên trong, Việt Nam chịu sức ép dân số với trình độ tay nghề rất kém, và hệ thống giáo dục, y tế đầy vấn đề.

Bác sỹ Cuba đi sang nhiều nước chữa bệnh còn Việt Nam chưa đủ trình độ tiếng Anh cho y tá, hộ lý giành thị phần dịch vụ bệnh viện ở châu Âu mà Philippines đang chiếm lĩnh.

null
Năm 2016 ông Obama hết nhiệm kỳ nhưng ông Castro cũng hứa sẽ nghỉ vào năm 2018

Đất không rộng nhưng địa hình phức tạp và cơ sở hạ tầng vốn đang được xây dựng ồ ạt lại hay hỏng hóc, đổ vỡ vì thiếu tư duy khoa học và quản lý tệ.

Bộ máy ở Việt Nam quá đông quan, đa số vẫn bám vào tư duy cũ, có thể vì ngoại ngữ còn yếu nên việc hiểu biết quốc tế không thể bằng quan chức Cuba luôn thành thạo hai ngôn ngữ quốc tế là Tây Ban Nha và Anh.

Động lực của cải cách ở̉ Việt Nam đã hết đà, chưa thấy một ‘cú hích’ mới trong lúc lại phải bỏ hàng tỷ USD ra tăng cường quân bị, mua tàu ngầm, nhập phi cơ, thuyền tuần tra biển vì áp lực an ninh khu vực.

Về môi trường xung quanh, khác với Cuba luôn được cả châu Mỹ La tinh mến mộ, Việt Nam tuy là thành viên của ASEAN nhưng khối này đang chia rẽ và Campuchia, Thái Lan, Myanmar đang ngày một mặn mà với Bắc Kinh chứ không phải với Hà Nội.

Trở lại câu chuyện ban đầu về những người Việt Nam yêu mến Cuba.

Có người từng lo ‘Cuba mất chủ nghĩa xã hội’ và thế là Việt Nam không còn ‘người bạn cùng canh thức’.

Đây là một tình cảm đáng quý của một thời, nhưng thực tế những năm tới thì chắc cần có thêm các bạn Cuba lo lắng cho Việt Nam hơn là ta lo cho họ.

@bbc